Բռնություննե՞ր. ո՞վ և ո՞ւմ է նեղացնում Հայաստանի դպրոցներում: Մասնագետներն առաջ են քաշում բաց համակարգ ունենալու հարցը

30-10-2010
592 դիտում
Բռնություննե՞ր. ո՞վ և ո՞ւմ է նեղացնում Հայաստանի դպրոցներում: Մասնագետներն առաջ են քաշում բաց համակարգ ունենալու հարցը

Վերջին շաբաթներում սոցիալական ցանցերում մեծ աղմուկ բարձրացրած ուսուցիչների կողմից աշակերտների նկատմամբ կիրառած բռնությունները, բացի պարսավանքից, առաջ բերեցին մտավախություններ, որ աշակերտները կարող են միտումնավոր բարկացնել ուսուցչին և նման եղանակով վրեժխնդիր լինել, ասենք` ցածր գնահատականի համար:

Առաջին աղմկահարույց դեպքը` Երևանի Պուշկինի անվան 8-րդ հիմնական դպրոցում, երբ դպրոցի տղամարդ ուսուցիչներից մեկը քաշքշում է ութերորդ դասարանցի աշակերտին ասելով՝ «ուռո´ւ գլուխ, դե´բիլ…» և այլ որակումներ տալիս, համացանցում հայտնվեց դեպքից մեկ ու կես տարի անց: Ուսուցիչը` Էդուարդ Եվգենիի Գևորգիզովը, աղմուկից հետո հեռացավ դպրոցից, իսկ քաղաքապետարանը դպրոցի տնօրինությանը խիստ նկատողություն հայտարարեց:

«Տեղեկացնում ենք, որ նյութը քննարկվել է Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության հանրակրթական դպրոցների տնօրենների հետ հրավիրված խորհրդակցությունում: Բոլոր տնօրեններին հանձնարարվել է խիստ վերահսկողություն սահմանել դպրոցներում մանկավարժին ոչ վայել դրսևորումները բացառելու ուղղությամբ»,- ասվում է Երևանի քաղաքապետարանի կրթության վարչության տարածած հաղորդագրության մեջ:

Կատարվածին հոկտեմբերի 18-ին անդրադարձավ նաև կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը: «Երեխայի նկատմամբ ոչ մի բռնություն չունի հիմնավորում: Ցանկացած երեխայի նկատմամբ հանրակրթական դպրոցում ոտնձգությունը պետք է խստագույնս պատժվի»,- ասել է նախարարը:

Այդուհանդերձ պարզվում է, որ բոլորը չեն, որ կատարվածին միանշանակ վերաբերմունք են ցուցաբերում: Պուշկինի դպրոցի աշակերտուհիներից մեկը, ով խնդրեց անանուն մնալ, «Մեդիալաբին» ասում է, որ Գևորգիզովը լավ ուսուցիչ էր:

«Իմ կարծիքով` նա լավ ուսուցիչ էր: Մեզ չէր ծեծում, բայց բոլորն էլ կարող են, չէ՞, հունից դուրս գալ: Նա կարող էր բարկանալ, եթե երեխաներից մեկը դասը խանգարում էր, ասենք, եթե իրար վրա թղթեր էին նետում»,- ասում է նա:

Պուշկինի անվան դպրոցի տնօրեն Մարիետա Մատղաշյանն ասում է, որ Էդուարդ Եվգենիի Գևորգիզովի հասցեին նախկինում երբեք բողոքներ չէին եղել: Ավելին` նրան հաճախ էին տեսնում երեխաներով շրջապատված, աշակերտները սիրում էին նրան:

«Իհարկե, ծեծող ուսուցիչ դպրոցում չպետք է լինի: Դա անգամ քննարկման ենթակա չէ: Բայց յուրաքանչյուր դեպք ունի իր նախապատմությունը ու պետք է քննարկվի երեխաների, ուսուցիչների, ծնողների հետ միասին և ունենա վերլուծություն»,- «Մեդիալաբին» ասում է Մարիետա Մատղաշյանը:

Մինչ հասարակությունը փորձում էր ուշքի գալ տեսանյութի բերած քննարկումներից և վերլուծել ու քննարկել, թե ի´նչ է իրականում տեղի ունեցել Պուշկինի դպրոցում, հոկտեմբերի 17-ին YouTube ցանցում հայտնվեց հերթական տեսագրությունը, որտեղ Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանի Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի ուսուցչուհի Լենա Աբգարյանը ծեծում և անկյուն է կանգնեցնում աշակերտներին: Տեսագրությունը գրեթե երկու տարվա վաղեմություն ուներ: Ուսուցչուհին կրկին հեռացավ դպրոցից:

Այս երկրորդ տեսանյութը նորից բողոքի և քննարկումների ալիք բարձրացրեց: Կարծիքները տարբեր են: Մտավախություններ հնչեցին, որ եթե այսպես շարունակվի, յուրաքանչյուր աշակերտ կարող է բարկացնել ուսուցչին, հասցնել նրան նյարդային լարվածության ծայրահեղ աստիճանի, և երբ մարդը չկարողանա տիրապետել իրեն, նկարահանել նրան, որից հետո համացանցի միջոցով վարկաբեկել:

Թիվ 131 դպրոցի տնօրեն Գրիգոր Սաֆարյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ ինքը կտրականապես դեմ է բռնությանը, սակայն այն ձևը, որն օգտագործել է աշակերտը ուսուցչի դեմ դուրս գալու համար, նույնպես մտածելու տեղիք է տալիս:

«Չպետք է երեխային դեռ փոքրուց կլյաուզայի սովորեցնել: Դա հարիր չէ մեր ազգային նկարագրին: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, թե այդ ամենն անելիս երեխայի ներաշխարհում ինչե~ր են կատարվում, ինչպե´ս է նա չարանում: Երեխային չպետք է փոքրուց չարացնել»,- ասում է Գրիգոր Սաֆարյանը:

Մարիամ Խաչատրյանը, որը ժամանակին պրակտիկա է անցել Չեխովի անվան դպրոցում և 7-րդ դասարանցիներին ռուս գրականություն դասավանդել, հասցրել է մի հետևություն անել:

«Ընդհանրապես երեխաների մոտ չարժե խոսել նրանց իրավունքների մասին, քանի որ այդ տարիքում նրանք ըմբռնում են միայն իրենց իրավունքները և դրանից քաղում են այն, ինչ իրենց ձեռնտու է, և չեն մտածում, որ դիմացի մարդիկ նույնպես իրավունքներ ունեն, և որ իրենք, իրավունքներից բացի, պարտականություններ էլ ունեն: Այդ երեխաների մոտ այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ նրանք ամեն ինչի իրավունք ունեն»,- «Մեդիալաբին» ասում է Մարիամ Խաչատրյանը:

Մինչդեռ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Բլեյանը կատարվածի մեջ ոչ մի վատ միտում չի տեսնում: Ըստ նրա` միակ խնդիրն այն է, որ համացանցը անանունության հնարավորություն է տալիս, մինչդեռ նման խնդիրները պետք է բարձրաձայնել հրապարակավ` նշելով ստույգ անուններ:

«Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները բացահայտեցին մի հիվանդություն, որի մասին բոլորս գիտեինք: Ո՞վ չգիտեր, որ դպրոցները փակ համակարգ են, որ այդ փակ համակարգում կա սովորողի իրավունքների ոտնահարում, ընդհուպ մինչև ֆիզիկական բռնություն, խոշտանգում, պատիժ: Չգիտեի՞նք: Այսինքն` սա բացահատվեց: Եվ լավ է, փառք Աստծո»,- «Մեդիալաբին» ասում է Աշոտ Բլեյանը:

Տնօրենի կարծիքով` մենք պետք է երեխայի արժանապատվությունը շատ թանկ գնահատենք: «Իհարկե, ամեն մի դեպք, փաստ անհատական է: Եվ պահանջում է անհատական մոտեցում: Բայց ես երևույթի մասին եմ խոսում: Քանի որ մեկ-երկու-երեք-չորս… այդ բուն փաստերը խոսում են երևույթի մասին»,- ասում է Աշոտ Բլեյանը:

Ըստ Բլեյանի` այսօր տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, թվային միջոցները, ինտերնետը, տեսահսկումը կարող են ու պետք է մեզ օգնեն, որպեսզի դպրոցը` որպես համայնք, բաց դառնա: Այս հարցում Հայաստանում իրոք նոր զարգացումներ կարելի է սպասել, քանի որ Հայաստանի Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի տեղեկացմամբ` 2010 թվականի հունիսի տվյալներով` երկրի բնակչության 47,1%-ն օգտվում է ինտերնետից:

Իսկ այն մասին, թե Հայաստանի դպրոցներում բռնություն հաճա՞խ է կիրառվում, այսօր թարմ ուսումնասիրություններ գտնելը բավական բարդ է: Վերջին անգամ 2008 թվականին այս թեմայի շուրջ հետազոտություններ է անցկացրել Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեն` մարզերի ՀԿ-ների և երիտասարդների օգնությամբ, ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի աջակցությամբ։

Ուսումնասիրությունն անցկացվել է Հայաստանի յոթ մարզերի և Երևանի դպրոցներում, որին մասնակցել են 37 դպրոցների 1785 աշակերտներ: Աշակերտների 74%-ն ասել է, որ իրենց ընկերները դպրոցում տարբեր պատիժների և բռնությունների են ենթարկվում: Նրանց 30%-ն ասել է, որ հենց իրենք են պարբերաբար բռնությունների ենթարկվում։

Աշոտ Բլեյանն ասում է, թե շատ կարևոր է, որ դպրոցական հարաբերությունները հիմնված լինեն ծնող-ուսուցիչ-աշակերտ փոխադարձ հարգանքի և համագործակցության վրա, ինչը հնարավորություն կտա ծնողին տեղեկացված լինելու դպրոցի անցուդարձին:

«Որ ծնողը ցանկացած պահին իմանա ինչ ուզենա: Եթե հիմա նայեք մեր կրթօջախի ինտերնետային կայքը, այն այնքան բաց համակարգ է, որ մենք հանել ենք անգամ խմբագրի պաշտոնը,- «Մեդիալաբին» ասում է Բլեյանը: - Մենք ինքներս ենք երեխային ասում` նկարի´ր, դի´ր ինտերնետում քո տեսածը, նաև պատմի´ր»:

Լիաննա Խաչատրյան

© Medialab.am