Թբիլիսիի հայկական թատրոն. չնայած վթարային վիճակին, երբ պատերն ամեն վայրկյան կարող են փլչել, դերասանները շարունակում են աշխատել

20-11-2010
660 դիտում
Թբիլիսիի հայկական թատրոն. չնայած վթարային վիճակին, երբ պատերն ամեն վայրկյան կարող են փլչել, դերասանները շարունակում են աշխատել
Թբիլիսիի հայկական թատրոնում ներկայացումների փորձերը, որպես կանոն, սկսվում են ժամը 15-ին. հայկական թատրոնը եկամտաբեր չէ, և դերասանները ստիպված են կողմնակի աշխատանք ունենալ: Ահա թե ինչու թատրոնում դերասանների «շունչն» զգացվում է միայն կեսօրից հետո:

Դերասաններից շուտ թատրոն գալիս է տնօրենը` Ֆելիքս Խաչատրյանը: Նա երանությամբ է հիշում 70-ականները, երբ ներկայացումների ժամանակ թատրոնի դահլիճը լեփ-լեցուն էր:

1824-ին Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում հիմնված հայկական թատրոնի ներկայացումները սկզբնական շրջանում խաղում էին թե´ դպրոցում, թե´ այլ թատրոնի բեմերում: 1921 թվականի մայիսի 1-ին թատրոնը ստանում է պետական կարգավիճակ և կոչվում Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական թատրոն:

Իսկ 1936-ին արդեն Թիֆլիսի հայտնի հայկական Հավլաբար թաղամասում կառուցվում է թատրոնի շենքը, որը տարիներ անց` 1991 թվականին, վերանվանվում և դառնում Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոն:

Իր պատմության ընթացքում թատրոնում բեմադրվել են տարբեր ներկայացումներ: Թատրոնի պատմությունը փաստում է, որ ցնցող պրեմիերաներ են ունեցել թե´ հայ, թե´ արտասահմանյան դրամատուրգների պիեսները:

«Առաջներում այսպես կոչված ձիավոր ոստիկանություն էր կանգնում: Հետպատերազմյան տարիներին թատրոնի դռան առաջ այդ ոստիկանությունը կանգնում էր, որպեսզի կարողանային ժողովրդին կարգավորել: Երբ նոր էի եկել թատրոն որպես դերասան, 13-17 անշլագ ունեցող պրեմիերաներ եղան»,- պատմում է Ֆելիքս Խաչատրյանը:

Նա հյուրերին հաճույքով է ցուցադրում թատրոնի շենքը, հիշեցնում ժամանակին Վրաստանում հայտնի հայ դերասանների անունները: Ապա հրավիրում է դատարկ դահլիճ: Այստեղ հազվադեպ է օտար մարդ մտնում: Թբիլիսիի հայկական թատրոնն արդեն վաղուց հանդիսատես չի ունեցել,  որի պատճառը շենքի վթարային վիճակն է:

Թատրոնում կան անկյուններ, ուր աշխատակիցները փորձում են ընդհանրապես ոտք չդնել: Այստեղ պատերը լցված են խոնավությամբ, լայն խոռոչները տեղ-տեղ հասնում են ահռելի չափսերի: Այստեղ հայտնվողները, իրենցից անկախ, սկսում են շշուկով խոսել: Թվում է` եթե բարձրաձայն ինչ-որ բան ասես, պատերը փուլ կգան գլխիդ:

«Շենքը վթարային է, բայց թատրոնի աշխատանքները չեն ընդհատվել: Մենք փորձում ենք շարունակել աշխատանքը, ճիշտ է, բեմում չենք կարող խաղալ, բայց շրջաններ, գյուղեր հյուրախաղերի մեկնել, փառատոների մասնակցել` կարող ենք»,- «Մեդիալաբին» ասում է Ֆելիքս Խաչատրյանը:

Նման անմխիթար շենքային պայմաններում հանդիսատեսի համար ներկայացումներ տալը, ըստ տնօրենի, պարզապես անթույլատրելի է: Թերևս դա է պատճառը, որ թատերախումբը հաճախ է շրջագայում: Լինում են գրեթե ամենուր, որտեղ հայ հանդիսատես կա, հատկապես հայաբնակ Ջավախքում: Հաճախ են հյուրախաղերով գալիս Հայաստան, լինում տարբեր մարզերում: Ներկայացումներ են ունենում նաև Երևանում:

«Օրերս հանձնեցինք Ջոն Պատրիկի «Թանկագին Պամելլան», որով պատրաստվում ենք նաև Երևան գալ: Իսկ մոտ 10-15 օր առաջ էլ Լոռվա փառատոնից մեր դերասանները լավագույն դերակատարման համար շահած երեք մրցանակներով վերադարձան»,- ասում է թատրոնի տնօրենը:

Թբիլիսիի հայկական թատրոնը քաղաքի այն եզակի վայրերից է, որտեղ կարելի է հայերեն լսել: Այն ոչ միայն արվեստի, այլև հայապահպանման կենտրոն է: Դերասան Սերգեյ Սաֆարյանը դա սեփական փորձով է ապացուցում:

«Իմ հայերենը լավ հայերեն չի: Ես ռուսական կրթություն ունեմ: Շատ շնորհակալ եմ մեր թատրոնի բոլոր ռեժիսորներից, որոնց հետ աշխատել եմ, որոնք ինձ սովորեցրել են հայերեն լեզուն, որ ես կարող եմ գրել-կարդալ»,- «Մեդիալաբին» ասում է դերասանը:

Նրա խոսքով` թատրոնն իրեն ապրելու և ստեղծագործելու մեծ լիցքեր է տալիս: Հավանաբար, դա է պատճառը, որ խոսելով շենքի վթարային վիճակի մասին, Սերգեյի ձայնը ցածրանում է:

«Մեզ դա անհանգստացնում է, բայց մենք շատ մեծ հույսեր ունենք, որ շենքը կվերանորոգեն: Երևի կգա այդ ժամանակը»,- ասում է նա:

Մինչդեռ նրա գործընկեր, դերասանուհի Նարե Պողոսյանը թատրոնի ապագայի խնդիրը լուծելու հարցում մարտական է տրամադրված: Նրա կարծիքով` այժմ, ավելի քան երբևէ, պետք է շատ աշխատել:

«Մեզ մոտ հիմա աշխատում է երեք խումբ, զուգահեռաբար երեք ներկայացում է պատրաստվում: Նման տրամադրություն չի եղել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ թատրոնը վթարային չէր: Հիմա մենք ձգտում ենք ավելին անել, քան այն տարիներին, երբ թատրոնում այսպես կոչված նորմալ աշխատանքային գործընթաց էր»,- «Մեդիալաբին» ասում է Նարե Պողոսյանը:

Այս պահին բեմադրվող պիեսներից թերևս ամենազվարճալին մշակվել է հենց Թբիլիսիի հայկական թատրոնում: Այն իր բովանդակությամբ արդիական է և խոսում է թե´ թատրոնի, թե´ հասարակության հիմնական կարիքի մասին:

«Այս պիեսը որպես այդպիսին ծնվել է մեր թատրոնում: Բայց ի սկզբանե այն հիմնված է Սերգեյ Բելով անունով բեմադրիչի պիեսի վրա: Այդ պիեսն այժմ շատ ճանաչված է Ռուսաստանում և կոչվում է «Մամուլյա»,- պատմում է բեմադրող ռեժիսոր Լևոն Ուզունյանը: - Մենք այս ներկայացման հիման վրա մեր տարբերակն ենք ստեղծել, որը կոչվում է «Հրատապ 5000 եվրո է հարկավոր»:

Թբիլիսիի հայկական թատրոնի գլխավոր մուտքը փակ է, դերասանները շենք են մտնում հետնամուտքից: Թատրոնում զգույշ են քայլում, նրանց զգուշացրել են, որ պատերն ամեն վայրկյան կարող են փուլ գալ:

Դերասանները, սակայն, աշխատում են չնկատել պատերի լայն խոռոչները և համբերատար սպասում են Վրաստանի կամ Հայաստանի կառավարության «եվրոներին»:

«Ճիշտ է, մենք Վրաստանի մայրաքաղաքում ենք գտնվում, բայց հոգով ու սրտով հայկական թատրոն ենք: Մինչև կպարզվի, թե վերանորոգումն ի´նչ միջոցներով է կատարվելու, քանի որ խնդրին տեղյակ են թե´ Վրաստանի և թե´ Հայաստանի իշխանությունները, մեր գործը հայերեն խաղալն է»,- ասում է թատրոնի տնօրեն Ֆելիքս Խաչատրյանը:

Լիաննա Խաչատրյան

Լուսանկարները` Յուլիաննա Սիրանյանի

Թբիլիսի

© Medialab.am