Վահրամ Թոքմաջյան

Սեպտեմբերի 21. պատասխանատվության օրը

Երբ դպրոցական էինք, բոլոր հանդեսներին անպայման արտասանում էին Համո Սահյանի հայտնի տողերը. Ախր ես ինչպե՞ս վեր կենամ գնամ,  Ախր ես ինչպե՞ս ուրիշ տեղ մնամ… Լավ ասմունքողները պետք է հուզեին հանդիսականներին։ Իսկ լավ ասմունքողներ կային։ Ես չգիտեմ, թե ինչ առիթով է գրել Սահյանն այդ բանաստեղծությունը։ Չգիտեմ նաև՝ գնացողի մտորումներո՞վ է գրել, թե՞ մնացողի վճռականությամբ։ Բայց Սահյանը […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Իշխանության կոալիցիոն գործընկերը «մերժվածներն» են

Ազգային ժողովն ընտրեց Սահմանադրական դատարանի երեք դատավորների։ Ընտրությանը շատերն էին սպասում, քանի որ գործ ունեինք սահմանադրական ճգնաժամի հետ, որն իր շատ բաղադրիչներով նաև ու հատկապես քաղաքական էր։ Անկեղծ ասած, ես երբեք չեմ հավատացել դատարանների անկախությանը և մոտ ապագայում հավատալու հիմքեր չունեմ։ Ինձ համար նաև աբսուրդային են տարատեսակ պատգամավոր–բրիգադիրների հնչեցրած խոր փիլիսոփայական տափակաբանությունները և սեփական քաղաքական […]

Վահրամ Թոքմաջյան

«Մարտի 1»-ի գործը՝ լակմուս

«Մարտի 1»-ի գործով տուժողների իրավահաջորդներն ու նրանց ներկայացուցիչները դադարեցնում են դատական նիստերին իրենց ֆիզիկական մասնակցությունը: Սրանից զատ, տուժողի իրավահաջորդների ներկայացուցիչներից Տիգրան Եգորյանն ընդարձակ ֆեյսբուքյան գրառումով անդրադարձել էր դատաիրավական համակարգին:  Դատաիրավական համակարգի թնջուկը և խնդրահարույց դրսևորումները նորություն չեն: Դա ընկած էր նաև օրակարգի հիմքում: Մարդկանց փողոց էր դուրս բերել ոչ միայն սոցիալական, տնտեսական ծանր վիճակը, այլ […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Մենք ֆուտբոլ չունենք

Մենք ֆուտբոլ չունենք ու տևական ժամանակ չենք ունենալու: Ավելի շուտ՝ չենք զգալու կայուն հաղթանակների բերկրանքը: Այս ռիթմով իրականություն չի դառնալու Հայաստան-2050 մարտահրավերը՝ մասնակցել Աշխարհի կամ Եվրոպայի առաջնությանը և մրցանակային տեղ զբաղեցնել: Երազելը վատ չէ: Երազանքի հմայքը դրա անիրական լինելու մեջ է նաև: Սույն գրվածքի առիթը Հայաստանի հավաքականի հերթական պարտությունն էր Ազգերի լիգայում: Այս անգամ՝ Հյուսիսային […]

Վահրամ Թոքմաջյան

«Աստղերը» սպառնում են. բռնաբարված մշակույթը

«Աստղային» կյանքին քաջածանոթ կայքերից մեկը հույժ գաղտնի տեղեկություն էր հրապարակել: Տեղեկության մեջ շշուկներ կային այն մասին, որ օրերս «աստղային» մեծ հավաք է եղել: Մասնակցել է շուրջ հարյուր «աստղ»: Ժամանակակից սեպագրերում՝ մշակույթի ներկայացուցիչներ: Մշակույթի… Խե՜ղճ մշակույթ: Տողերը կարդալիս ես պատկերացրի այդ հավաքի ողջ խորհրդավորությունն ու վսեմությունը: Հավաքվել են ինչ-որ մեկի առանձնատանը: Հավանաբար՝ Երևան քաղաքից դուրս: Ժամանել […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հանրակրթության անտեղյակները. Ուղեցույց

Պարետատունը հրապարակել է կորոնավիրուսային հիվանդության  պայմաններում հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում գործունեության կազմակերպման ուղեցույցը: Ուղեցույցի առաջին ընթերցումից ակնհայտ է, որ դրա մի շարք կետեր անիրականանալի են, որևէ աղերս չունեն այն դրսևորումների հետ, որոնք մենք այսօր տեսնում ենք: Սեպտեմբերի 15-ից սկսած մենք հայտնվելու ենք մի քաոսային իրավիճակում, սկսվելու է անվերահսկելի մի գործընթաց՝ փոխադարձ մեղադրանքներով, օբյեկտիվ քննադատություններով, էժան ձեռնածություններով […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ով չաշխատի, նա ուտի՞

Երևան քաղաքի նախկին գլխավոր ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանը պարգևատրվել է նույնիսկ պաշտոնից ազատվելու պահին: Մեկ միլիոն ութ հարյուր հազար դրամ: Ուղիղ այսքան գումար նա իր հետ տարավ՝ երկու տարի ըստ էության ոչինչ չանելու համար:  Ո՞ւր էիր Աստված, երբ պարգևատրվում էր… Չէ՛, ավելի լավ է. «Մինչ դու գնացեր և պարգևականք ընդ քեզ տարար, ավերակացն շենքեր ինչպե՞ս կառավարվեն»: […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հասարակության բևեռացումը. հույսեր և սևեր

Նախօրեին ավարտական փուլ մտավ «Սասնա ծռեր» խմբավորման գործով դատական գործընթացը: Դատախազությունը ութ տարի և մինչև ցմահ պատժաչափեր պահանջեց խմբի մի շարք անդամների նկատմամբ: Մեր խնդիրը չէ քննարկել դատախազի պահանջների իրավաչափությունը և գործի մանրամասները: Մենք պետք ունենք դիտարկել այս ամենը քաղաքական համատեքստում: Քաղաքական համատեքստում դատախազության այս պահանջը շրջվելու է իշխանության դեմ: Դատարանը ինչ վճիռ էլ կայացնի, […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ինչո՞ւ են աղմկում չափորոշիչները

Հայոց կրթական երկնակամարում շարունակվում է մտքերի տիտանական բախումը հանրակրթության պետական չափորոշիչների շուրջ: Առանցքում են հատկապես հայտնվել հուզական ելևէջներ պարունակող պատմությունը և գրականությունը: Թերևս գիտեք, որ Հայաստանի բնակչության մեծ մասն առաջին մասնագիտությամբ քաղաքագետ է, վերջին շրջանում՝ երկրորդ կրթությամբ համաճարակաբան, պատմաբան և գրականագետ: Թերևս մենք աշխարհում առաջին հորիզոնականում ենք մեկ քառակուսի կիլոմետրին բաժին ընկնող պատմաբանների ու գրականագետների […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ամուլսարի «ոսկե» թնջուկը

Վերջին օրերին սրվել է իրավիճակն Ամուլսարի խնդրի շուրջ: Այս հարցը սպառնում է դառնալ ՀՀ թիվ մեկ ներքաղաքական օրակարգը: Ընդհանրապես պետության և հանրային կյանքին առնչվող ցանկացած հարց քաղաքական է: Իհարկե սկզբից դրանք ստանում են այլ բնութագրումներ՝ կրթական, բնապահպանական, մշակութային և այլն: Բայց արդյունքում բոլոր հարցերը դառնում են քաղաքական՝ բառի ոչ կուսակցական իմաստով:  Մենք արդեն ունենք պատմական […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Խաղաղ գործընթացում մենք որևէ առաջընթաց չունենք

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցը արտաքին քաղաքականության ամենաառանցքայինն է: Այն միակն է, որ կարող է ճակատագրական ազդեցություն ունենալ Հայաստանի նաև ներքին կյանքի վրա՝ մեկ օրում բնականոն զարգացումը փոխարինելով ռազմական օրակարգով: Մենք դա անցել ենք ու այսօր դեռ չենք հեռացել այդ հեռանկարից: Քանի ունենք արկածախնդրությունը չբացառող հարևան, միշտ պետք է պատրաստ լինել պատերազմի: Վերջինիս միակ այլընտրանքը […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Պատմության ծույլիկները. բախումները և մարդիկ

1905-1907 թթ. Ռուսաստանում ընթանում էր մի գործընթաց, որն անվանում են ռուսական առաջին հեղափոխություն: Կենտրոնական իշխանությունները, որպեսզի կանխեն գործընթացների տարածումը ծայրամասերում՝ գուբերնիաներում, սկսեցին հրահրել միջէթնիկ կոնֆլիկտներ: Ամեն ինչ շատ պարզ էր, հանճարեղ, բայց՝ արյունոտ: Տարբեր ազգային փոքրամասնություններ կրոնական կամ ազգային հողի վրա բախվում են միմյանց հետ ու ժամանակ չի մնում մասնակցելու հեղափոխական գործընթացներին: Գոնե այդպես է […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հաղթանակի հազար հայրերը

Ադրբեջանական ագրեսիայի ակտից հետո սրվեց նաև Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը: Տարատեսակ խմբեր սկսեցին շահարկել մանր ձեռնածություններ՝ հակադրելու ռազմական և քաղաքական ղեկավարությանը: Այս մասին շատերն են գրել անցնող օրերի ընթացքում: Համոզված եմ, որ իմ հրապարակախոս ընկերները նույնպես անդրադարձել են թեմային, ուստի եթե ինչ-որ կետեր կրկնվեն, հայցում եմ ընթերցողիս ներողամտությունը: Պատերազմները վարում են պետությունները և այդ պետությունների ղեկավարությունը՝ […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Սահմանը և ողջախոհությունը

Երբ թերթում ես 1990-ականների սկզբի ընդդիմադիր մամուլը, ապշում ես: Եթե պատմությանն անտեղյակ մեկը լինես, կստեղծվի տպավորություն, որ ՀՀ ղեկավարությունը ոչնչից տեղյակ չէ, իսկ մի քանի կամավորներ առաջ են շարժվում՝ ազատագրելով հարյուրավոր կիլոմետրեր: Թշնամին՝ թիկունքից: Եթե երկու բառով նկարագրեմ, ապա այդ եզրահանգմանն եմ գալու՝ խոսելով 1990-ականների սկզբի մամուլի և որոշ ընդդիմադիրների պահվածքի մասին: Քննարկվող ժամանակահատվածից մենք […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Կեղծված պատմություն, եկեղեցի և ձեռնածություններ

ԿԳՄՍ-ն շրջանառության մեջ դրեց հանրակրթության պետական չափորոշիչների նախագիծը: Ինչպես միշտ, աղմուկը պայթեց այնտեղ, որտեղ բովանդակություն չկա: Իսկ աղմուկ կա՝ ազգ, եկեղեցի, կրոն, հայրենասիրություն, սեռական դաստիարակություն, ազգի կործանում և նմանատիպ այլ թեմաների մեջ: Սրան ավելացնում ես մի քիչ սորոս, կարճ հագած աղջիկ, համեմում ես սեռական կրթության մասին պատմող երևութական գրքով, տասնհինգ րոպե խաշում ես Լանզարոտեի կոնվենցիայի […]

Վահրամ Թոքմաջյան

ՀՀԿ-ի հիշողության կորուստը

«Պետականության քայքայման գործընթացն անխուսափելիորեն բերելու է անդառնալի կորուստների, որոնցից խուսափելու միակ ճանապարհը Նիկոլ Փաշինյանի հեռացումն է իշխանությունից»: Մեջբերումը հատված է ՀՀԿ Գործադիր մարմնի հայտարարությունից: Այո՛, սիրելի՛ ընթերցող, ՀՀԿ-ն մեզ ելք է բերել, և այդ ելքը Նիկոլ Փաշինյանի հեռացումն է: Ո՞վ կսպասեր դեպքերի նման կտրուկ շրջադարձ: Ի՞նչն էր ընկած այս հայտարարության հիմքում: Ավստրալիայի հրդեհներից տուժած կենգուրուներին […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հայաստանի վաճառքը, ռուսական կապիտալի շահը և հայրենասիրությունը

Բացարձակ ինքնիշխանություն չի լինում: Այնպես, ինչպես բնության մեջ չկա 100-տոկոսանոց ոսկի կամ սպիրտ: Աշխարհի ամենահզոր կայսրություններն անգամ բացարձակ ինքնիշխան չէին: Հռոմեական կայսրությունը կախված էր պրովինցիաներից, միջնադարի սարսափը՝ Մոնղոլական կայսրությունը, արտաքին նվաճումներից և այդպես շարունակ:  Հայաստանի նման փոքր պետությունների համար ինքնիշխանության բարձր աստիճանը երազանք է: Ինքնիշխանություն ասածն ունի բազմաթիվ բաղադրիչներ՝ տնտեսական, քաղաքական, մշակութային, լեզվական, ռազմական և […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Պողոսը, Լենինը և Հայաստանը

Անցնող օրերը լարվածության պակաս չունեն հայկական քաղաքական միջավայրում: Շատ պատահականորեն պարզվեց, որ ԲՀԿ կուսակցության առաջնորդը հերիք չէ գործարար է, որը հարկեր է թաքցրել, դեռ մի բան էլ կազմակերպել է ընտրություններ կեղծելու գործընթաց: Դե… ճիշտն ասած, սա մենք չենք ասում: Ասում են ԱԱԾ-ն ու դատախազությունը: Իսկ մենք քանի՞ գլխանի ենք, որ չհավատանք: Բնականաբար այս ամենի հետևանքները […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ճգնաժամը և կեղտոտ միավորները

Ճգնաժամային իրավիճակները «լավագույն» առիթ են քաղաքական հավակնություններ ունեցող ոչ իշխանական ուժերին շահել միավորներ, որոնք նրանք կօգտագործեն հետագա պայքարի ընթացքում: Սա պատմական ճշմարտություն է, որը բնորոշ է բոլոր տեսակի քաղաքական գործընթացներին, որոնց մենք կարող ենք ծանոթանալ պատմության մեջ: Իշխանությունները, որքան էլ արդյունավետ հաղթահարեն ճգնաժամային իրավիճակները, ներքաղաքական պայքարում պարտված են դուրս գալիս: Անպայման կգտնվեն «խելացիներ», որոնք ավելի […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Տուգանքը և կյանքը

ՀՀ Կառավարության ֆեյսբուքյան էջում հրապարակվել են ոչ հուսադրող թվեր: Ըստ այդ թվերի՝ մայիսի 29-ի դրությամբ արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի կանոնները խախտելու փաստերով կազմվել է 15241 արձանագրություն: Բնականաբար, այս թվերն ավելի շատ կլինեին, եթե ոստիկանությունն ավելի ինտենսիվ աշխատեր կամ աչք չփակեր որոշակի խախտումների վրա: Ինչի՞ մասին են խոսում այս թվերը, և ի՞նչ շահարկումների առիթ կարող են […]