Վահրամ Թոքմաջյան

Ճգնաժամը և կեղտոտ միավորները

Ճգնաժամային իրավիճակները «լավագույն» առիթ են քաղաքական հավակնություններ ունեցող ոչ իշխանական ուժերին շահել միավորներ, որոնք նրանք կօգտագործեն հետագա պայքարի ընթացքում: Սա պատմական ճշմարտություն է, որը բնորոշ է բոլոր տեսակի քաղաքական գործընթացներին, որոնց մենք կարող ենք ծանոթանալ պատմության մեջ: Իշխանությունները, որքան էլ արդյունավետ հաղթահարեն ճգնաժամային իրավիճակները, ներքաղաքական պայքարում պարտված են դուրս գալիս: Անպայման կգտնվեն «խելացիներ», որոնք ավելի […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Տուգանքը և կյանքը

ՀՀ Կառավարության ֆեյսբուքյան էջում հրապարակվել են ոչ հուսադրող թվեր: Ըստ այդ թվերի՝ մայիսի 29-ի դրությամբ արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի կանոնները խախտելու փաստերով կազմվել է 15241 արձանագրություն: Բնականաբար, այս թվերն ավելի շատ կլինեին, եթե ոստիկանությունն ավելի ինտենսիվ աշխատեր կամ աչք չփակեր որոշակի խախտումների վրա: Ինչի՞ մասին են խոսում այս թվերը, և ի՞նչ շահարկումների առիթ կարող են […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Իշխանության փորձությունը

Պատերազմները լինում են տարբեր տեսակի՝ ռազմական գործողություններով ուղեկցվող, քարոզչական պատերազմներ, հիմա նաև՝ համավարակային պատերազմ: Իրավիճակը որոշ առումներով նման է 1990-ականների սկզբին: Նոր անկախացած երկրին եկել է փոխարինելու հեղափոխական շրջափուլը, իսկ մարդկանց ակնկալիքները, ինչպես լինում է ցանկացած բաղձալի իրադարձությունից հետո՝ բավականին շատ են: Սակայն ներկայիս իշխանությունները շատ ավելի շահեկան վիճակում են, քան 90-ականների սկզբին էր: Նրանք […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ուշացած արձագանք. «Փա՜ռք աշխատավոր մարդուն»

Խորհրդային Միությունում տարածված կոչին ավելացնենք՝ հազա՜ր փառք աշխատավոր մարդուն: Ի՞նչն ենք մենք լավ անում: Կենաց ու հայհոյանք: Եկեք համաձայնենք, որ այս երկու իրողությունները մեզանում վառ արտահայտված են ու շատ լավ ստացվում են: Պետք չէ նեղանալ կենացասածներից կամ հայհոյողներից: Դեպքերի գերակշիռ մեծամասնության պարագայում դրանք իրագործելի չեն: Բարի կամ չար կամքի, սեռական թաքնված ֆանտազիաների արտացոլում են: Ավելին՝ […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Վանոն ճիշտ էր

Իմ նախորդ հոդվածներից մեկում՝ «Ոստիկանը, գողականն ու օրենքը», անդրադարձել էի Հայաստանում արմատացած քրեական բարքերին, դրանց արտացոլմանը հատկապես դեռահասների շրջանում: Հոդվածը թողել էի անավարտ՝ վերադառնալու հույսով: Չէի կարծում, որ հոդվածին վերադառնալու առիթ է հանդիսանալու ողբերգությունը: Այն, ինչ տեղի ունեցավ Գեղարքունիքի մարզում, մեծագույն ողբերգություն է: Մշակութաբանական, վարքագծային, կենցաղային, քրեական ներկապնակի արտացոլում: Ողբերգությունը հետևանք էր: Հետևանք այն ամենի, […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Պետություն-եկեղեցի թնջուկը. Լուսավորականությանն սպասելիս

Անցնող օրերին սրվեցին պետություն-եկեղեցի կամ իշխանություն-եկեղեցի հարաբերությունները: Թվում էր, թե որպես աթեիստ մարդ (աթեիստ հասկացության հետ ունեմ բովանդակային խիստ տարակարծություն) պետք հանգիստ նստեմ ու զբաղվեմ թամաշա անելով: Սակայն իրավիճակը, մեղմ ասած, հեռու է հրճվանք պարգևելուց: Համբերեցի նաև, որ կրքերը փոքր-ինչ հանդարտվեն, որպեսզի հրապարակեմ այս հոդվածը: Ստորև հարցերի միջոցով կփորձենք անդրադառնալ խնդրին, դրա պատմությանը, պատճառներին, հնարավոր […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Բարեգործությունից՝ ողորմություն. նուրբ սահման

Բարեգործություն, նվերներ տալ կամ հանգանակություններ կատարել: Երևույթներ, որ նույնքան հին են, որքան մարդկության գիտակցված պատմությունը: Նշված երևույթներից յուրաքանչյուրն ունի յուրովի մեկնություն, ընկալումների առանձին դաշտ, մատուցումների տարբերություններ: Դեռ հին աշխարհի տարբեր ավանդական արարողակարգերի ժամանակ մարդիկ միմյանց նվերներ էին մատուցում, և որքան թանկարժեք էր նվերը, այնքան բարձրանում էր նվիրատուի կարգավիճակը: Այն մարդը, որը նվերին նույն կերպ չէր […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Խուճապ և համաճարակ

Հալիձորի առաջին՝ 1727 թ. պաշարման ժամանակ, երբ հայկական կողմը Մխիթար Սպարապետի և Տեր Ավետիսի գլխավորությամբ գիշերային հարձակում գործեց բերդը շրջափակած թուրքական զորքի վրա, փայլուն հաղթանակ տարավ: Հայկական կողմը չէր գերազանցում թուրքերին ոչ ռազմական տեխնիկայով, ոչ էլ՝ թվով: Հաղթանակի հիմնական գրավականը հակառակորդին համակած խուճապն էր: Ցանկացած ճգնաժամային իրավիճակում խուճապն ավելի բացասական դրսևորումներ և հետևանքներ է ունենում, […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հրեշը, «Դեկամերոնը» և համերաշխությունը

Ջովաննի Բոկաչչոյի «Դեկամերոն» վեպի հերոսները՝ ազնվազարմ պատանիներ և տիկնայք, հանդիպելով Սանտա Մարիա Նովելլա եկեղեցում, վիրուսով վարակված հեռանում են քաղաքից 2 մղոն հեռավորության վրա գտնվող առանձնատուն, որ այնտեղ փրկվեն հիվանդությունից։ Վեպի սյուժեի այս առանցքային կետը՝ մեկուսացումը, թվում է թե բխում է անձնային՝ բուժվելու նկատառումներից: Հակառակ կողմից՝ այն նաև մարդասիրական ակտ է՝ չվարակել ուրիշներին: Ցուցաբերել սոցիալական համերաշխություն: […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Պետության հակառակորդները. Եկեղեցիներ

Հռոմի Պապից առավել կաթոլիկ, մուսուլմաններից՝ բազմապատիկ ջերմեռանդ: Թերևս այսպես կարելի է բնութագրել այն ամենը, ինչ այսօր կատարվում է Հայաստանում՝ տարբեր կրոնական կազմակերպությունների հոգևոր հավաքների շուրջ:  Կորոնավիրուս կոչվող խուճապը աշխարհի բազմաթիվ երկրների ստիպել է հայտնվել արտակարգ դրության մեջ: Արդեն իսկ առկա են փաստեր, որ մի շարք երկրներում այս վարակի տարածմանը նպաստող գործողններից է որոշակի կանոններ չպահպանելը, […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Ոստիկանը, գողականն ու օրենքը

Ամիսներ առաջ մեծ աղմուկ բարձրացրեց Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու նախագիծը: Այդ լրացումներն առնչվում էին քրեական ենթամշակույթին (նախորդ հոդվածներից մեկում անդրադարձել եմ, թե ինչու է սխալ կիրառել «ենթամշակույթ» տերմինը): Իշխանությունը բերեց իր փաստարկները, ընդդիմությունը հակադարձեց: Լսեցինք երկու կողմերին: Լրացումներն ընդունվեցին, բայց սայլը շարունակում է տեղում ճռռալ՝ սելվոր չունի: Ավելի շուտ, այս հակամշակույթի սայլը ոչ թե տեղում […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Հասարակության անպաշտպանը՝ ուսուցիչը

Երևանի դպրոցներից մեկում ծնողն ապտակել է ուսուցչուհուն: Նախնական տեղեկություններից կարող ենք ենթադրել, որ հերթական՝ բռնությունն ու նվաստացումն արդարացնելու փորձ անող անմիտ հարցադրում-պնդումը՝ «մի բան արել ա, որ խփել են», սույն դեպքում կիրառելի չէ:  Այս գործողությունն առաջինը չէ և ոչ էլ վերջինն է լինելու: Սա այն փակ շղթայի արտացոլումն ու մարմնավորումն է, որն ունենք մեր օրերում:  […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Փաշինյանի վստահության հանրաքվեն

Հեղափոխական շարժումները նաև կորուսյալ հնարավորությունների պատմական անցքեր են: Հենց այս դիտանկյունից կարելի է քննության առնել Սահմանադրական դատարանի շուրջ ծավալված ճգնաժամը և սպասվող հանրաքվեն:  Ինչո՞ւ հասանք այս հանգրվանին Իշխանությունը կարող էր երկաթը տաք-տաք ծեծել և լուծել Սահմանադրական դատարանի խնդիրը դեռ շատ վաղուց: Հենց հեղափոխության օրերին կամ դրանից հետո՝ տրված բազմաթիվ հնարավորությունների շնորհիվ: Սակայն չգնաց օպտիմալ ճանապարհով: […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Սպանդանոցը՝ լակմուս. ավանտյուրայի ժամանակը

Ցուլը և կովը «Իլիականում» հետապնդում են հերոս Հերակլեսին: Սխրանքներից մեկում Հերակլեսը պետք է Միկենք բերեր այն ցուլը, որը Կրետե էր ուղարկել Պոսեյդոնը։ Կրետեի արքա Մինոսը այդ ցուլը պետք է զոհաբերեր Պոսեյդոնին, բայց հիանալով դրա գեղեցկությամբ՝ արքան ցուլին պահում է իր նախիրում: Փոխարենը՝ մեկ այլ ցուլ է զոհաբերում։ Պոսեյդոնը կատաղեցնում է իր ուղարկած ցլին, որը սկսում […]

Վահրամ Թոքմաջյան

Բռնությունը՝ «խրախճանք»

«Ճիշտ են արել», «լավ են արել», «ապրե՛ս, ախպե՛րս, մի հատ էլ թքեիր վրեն», «հասնում ա էդ կիստուկին, շատ էր լեզվին տալի», «արա՛, դու ո՛վ ես, ա՛յ համբալ», «քեզ հասնում ա, պտի տային սպանեին», «դուրս էր տալի էդ անասունը», «ով ազգի լիդերի դեմ ա խոսում, պտի լեզուն կտրեն», «ծեծը քիչ ա, աչքն էլ հանել ես», «պտի […]

Մի «իզգոյի» պատմություն

Մի «իզգոյի» պատմություն

Քչերին կամ շատերին է հայտնի, որ ծխելու և մասնավորապես ծխողների դեմ պայքարի առաջամարտիկն եղել է Ադոլֆ Հիտլերը: Ժամանակին նկարչի վեհ, բայց քիչ վճարվող ուղին բռնած Ադոլֆը օրական ծխում էր 25-40 գլանակ: Օրերից մի օր մարդկության մեծագույն ոճրագործը բացահայտում է, որ ավելի լավ է սիգարետի փոխարեն հաց ու կարագ գնի: Երիտասարդության այս բացահայտումը հետագայում արտացոլվեց նրա հակածխախոտային պայքարում: Իսկ մանկության ունեցած տրավմաների համար պատասխան տվեց ողջ մարդկությունը: Հիտլերին դեռ կանդրադառնանք մեր այս փոքրիկ պատումի մեջ:

Ստալինի ժառանգությունը՝ Փաշինյանի խնդիր

Ստալինի ժառանգությունը՝ Փաշինյանի խնդիր

Իմ նախորդ հոդվածներից մեկում՝ «Պետության թշնամին. քրեականը», անդրադարձել էի հասարակական համակարգերը քայքայող երևույթին՝ քրեական հակամշակույթին: Իշխանությունները կարծես ականջալուր եղան հոդվածում արտահայտված մտքերին և Կառավարության նիստի օրակարգ բերեցին «Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մաuին» և «Քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերը:

«Երեխաների գուլագ», թե՞ «մերժվածների քաղաքը»

«Երեխաների գուլագ», թե՞ «մերժվածների քաղաքը»

«Երեխաների քաղաք»: Առաջին հայացքից անվանում է, որը կարող է ասոցացվել խաղահրապարակի, մանկական ժամանցային կենտրոնի կամ կրթական ուրախ ծրագրի հետ: Շտապեմ հիասթափեցնել, սիրելի ընթերցող: Այդ անմեղ անվանումը՝ Երեխաների քաղաք, նշվածս շարքի հետ որևէ աղերս չունի:

Փողոցը և մարդու ապրուստը

Փողոցը և մարդու ապրուստը

Օրեր առաջ համացանցում մի նյութ հրապարակվեց, որում Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավար Վիկտոր Մնացականյանը մի խմբի հետ շրջում էր երեկոյան Երևանում և հրահանգում փողոցային առևտրով զբաղվողներին գնալ շուկաներ: