44 Օր

«Պատերազմի ժամանակ քրոջը բանաստեղծություն էր ուղարկել, ասել՝ եթե ես չվերադառնամ, մամայի ծնունդին իմ կողմից կնվիրես»․ Շիրակը

Անահիտ Վարդապետյանը հուզվում է՝ հիշելով հոկտեմբերի 7-ը։ Այդ օրը որդին վերջին անգամ զանգել է պատերազմի դաշտից ու իր գրած բանաստեղծությունն է քրոջը փոխանցել, որ նվիրի մորը։ «Ասել ա՝ Շահանե, էն որ սարսափ կինոներ էինք նայում, էստեղ էդ սարսափից էլ վատ ա։ Ուղարկել էր քրոջը «Հնչող ձայներ, ցիրուցան իղձեր» բանաստեղծությունը, որը հենց պատերազմի ժամանակ էր գրել։ […]
Մանրամասն

«Ինքը հաճախ աչքիս առաջ է հայտնվում, պատկերացնում եմ կողքիս, սպասում եմ, որ գա»․ Սերժը զոհվել է ընկերներին օգնության շտապելիս

Քրիստինե Բեգլարյանը որդու մասին պատմելիս հուզվում է, ասում է՝ ապրում է հրաշքի սպասումով, որ տղան մի օր գալու է․ «Ինքը հաճախ աչքիս առաջ է հայտնվում, ես իրան կենդանի եմ տեսնում, պատկերացնում եմ կողքիս։ Չեմ հավատում, որ ինքն էլ չի գալու, ես սպասում եմ, որ գա»։ Բեգլարյանների կյանքը երկու տարի և ավելի է շրջվել է։ Քրիստինեն […]

«Ընկերները գոռացել են՝ Գուգա՛րք, քեզ հեսա կխփեն, չի վախեցել, սատկացնում էր դրանց մի այլ կարգի»․ ծնողները՝ ապրելով որդու հուշերով

«Չենք հանգստանում, ոչ մեկը չի հասկանում՝ ինչ ա մեզ հետ կատարվում, տեղներս չենք գտնում»,- հուզմունքով ասում է 40-ամյա Ռուզան Մարիկյանը, որը 3 ամիս առաջ՝ սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական հարձակման ժամանակ, կորցրել է որդուն։ Գուգարք Օհանյանը մեկ տարի վեց ամիս էր, ինչ ծառայության էր անցել Գորիսում։ 2022-ի սեպտեմբերի 13-ի Իշխանասարում մասնակցել է հակառակորդի դեմ թեժ մարտերին։ Ոտքից […]

«Մտածել էր գրքի վերնագիրը «Թռիչք» դնել, մնաց Անավարտ թռիչք․․․». Որդեկորույս մայր՝ «սկզբում շոկի մեջ էի, հիմա ցավին դիմանալ չեմ կարող»

Ջիու ջիթսու մարտարվեստում Հայաստանում և տարբեր երկրներում հաղթանակներ գրանցած, ջիու ջիթսուի մարզիչ Գարիկ Արևիկյանը բազմաթիվ նպատակներ ուներ ապագայի հետ կապված։ Մայրն ասում է՝ որդին օր ու գիշեր մարզվում էր, սովորում էր, մրցումներում հաղթում էր, ցանկանում էր սեփական մարզադպրոցն ունենալ, արտերկրում վերապատրաստվել։  «Բայց բոլոր նպատակները մնացին կիսատ»,- հուզմունքով ասում է մայրը՝ Հերմինե Արևիկյանը։ Գարիկ Արևիկյանը 2019-ին […]

«Երկու ախպեր Ջրականում էին, ասում էին՝ մի՛ անհանգստացեք, մենք քաջեր ենք, չվախենաք». Խաչատրյանների կրտսերը զոհվել է, ավագը՝ վիրավորվել

Մինչև 44-օրյա պատերազմը Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Կովսական քաղաքում բնակվող Խաչատրյանների կյանքը երկու տարի է՝ ինչ գլխիվայր փոխվել է։ Պատերազմի հետևանքով տուն ու տեղը Կովսականում թողնելուց և Հայաստան տեղափոխվելուց հետո Խաչատրյանները մարտի դաշտում թշնամու դեմ պայքար մղող կրտսեր որդուց այլևս լուր չեն ստացել։ Զառա Խաչատրյանը պատմում է, որ փոքր տղայի՝ Հովհաննեսի հետ վերջին անգամ կապ է […]

«Զանգել էր հորը, ասել՝ տեղափոխում են Հադրութ, հրամանատար չունենք, ես հիմա ի՞նչ անեմ»․ 18-ամյա Սուրենը զոհվել է Հադրութի անտառներում

Նարինե Եսայանն արդեն երկու տարի է՝ խնամքով պահում է 18-ամյա որդու՝ Սուրեն Եսայանի չօգտագործած օծանելիքներն ու հագուստը, որ մնացել են նրա պահարանում շարված։ Մայրն ասում է՝ Սուրենը ընտանիքում սպասված երեխա էր, ծնվել է երեք քույրերից հետո։ Իրենց կրտսեր զավակի համար Եսայանները ոչինչ չեն խնայել, սակայն այսօր ապագայի երազանքների փոխարեն Սուրենից մնացել են միայն հիշողություններ։ Թեև […]

«Չկարեցա վրեն, ասեց՝ ես չգա՞մ իմ պարտքը տամ, տվեց… իր կյանքով»․ Աղունիկն ասում է՝ Էդգարը «բոյ է տվել մինչև վերջին շունչը»

Աղունիկ Պետրոսյանը հուզմունքով է պատմում իր առաջնեկ ու ամենասիրելի թոռան՝ Էդգար Բաղդասարյանի մասին։ Էդգարը շատ փոքր տարիքից տատի խնամքի տակ է եղել: Աղունիկը նշում է՝ շատ կապված էին իրար հետ, բոլոր թոռները մի կողմ էին, Էդգարը՝ մի կողմ։ «Ո՜նց եմ իրան սիրել, պահել, ունեցել եմ չորս էրեխա, պահել եմ չորս էրեխուս, հետո՝ էդգարիս, պահել եմ […]

«Առավոտյան զանգեցին, ասեցին՝ սիրտը կանգնեց»․ քույրը հիշում է եղբորը՝ «պատերազմի դաշտից զանգում երգում էր՝ «Գինի՛ լից»

Հայկի տարերքը երգն էր, սիրում էր հայրենասիրական երգեր երգել։ Քույրը՝ Հայարփին, պատմում է, որ անգամ պատերազմի դաշտից եղբայրը զանգում էր ու երգում՝ «Զարկե՛ց ճակտին, փռե՛ց գետին, Գինի՛ լից, ընկե՛ր ջան, գինի՛ լից, Խմողաց անուշ», քրոջն էլ հանգստացնում էր, որ եթե մարտի դաշտում լիներ, ինչպե՛ս կարող էր ժամանակ գտնել ու երգել։ «Հայկը ձայնային լավ տվյալներ ուներ […]

«Գևորգը, ճշգրիտ հաշվարկներ կատարելով, ոչնչացրել է թշնամու զինտեխնիկայի միավորումներ, կենդանի ուժ»․ քույրը եղբոր մասին՝ «թիկունքս կոտրվել է»

Գևորգ Օթարյանի մասին բազում հերոսապատումներ են պատմում, որ պատերազմի ժամանակ ճշգրիտ հաշվարկներ կատարելով՝ ոչնչացրել է թշնամու զինտեխնիկայի միավորումներ, կենդանի ուժ, բայց դա չի սփոփում հարազատների սիրտը, որոնք 44-օրյայի ժամանակ իրենց միակին են կորցրել։ «Մենք շատ մտերիմ էինք, Գևորգն ինձ համար ամեն ինչ էր։ Երբ տանն էր, հումորով ու ուրախությամբ էր լցնում տունը, իր զոհվելուց հետո […]

«Անընդհատ սպասում եմ, որ հեսա դուռը կբացի ու կգոռա՝ տատի՜կ»․ Վահանյաններն անվերջանալի վշտի մեջ՝ Լեռնիկի մասին հուշերով

Վահանյանների օրը սկսվում և ավարտվում է Լեռնիկի մասին հուշերով, զրույցներով ու պատմություններով։ Լեռնիկի տատը՝ 66-ամյա Ալվարդ Հովհաննիսյանը, հիշում է՝ թոռը հաճախ էր տան դուռը բացում, դեռ առաջ չեկած, դռան մոտից գոռում էր՝ տատի՜կ, տա՞նն ես։ «Հիմա էլ անընդհատ սպասում եմ, որ հեսա դուռը կբացի ու կգոռա՝ տատի՜կ»,- հուզմունքով պատմում է Ալվարդը։ 2020 թ․ սեպտեմբերի 30-ից, […]

«Դեկտեմբերին մարմինները գտան, մեր կյանքը միանգամից անիմաստ դարձավ». Հովհաննիսյաններին ապրեցնողը նոր Մեսրոպ ունենալու հույսն է

Տավուշի մարզ Գետահովիտ գյուղում ապրող Հովհաննիսյանները պատերազմում որդուն կորցնելուց հետո ապրում են այն հույսով, որ մի օր Մեսրոպը կվերածնվի։ 42-ամյա Մարինե Հովհաննիսյանն ասում է՝ այժմ բուժումների մեջ է և սպասում է այն օրվան, երբ իրենց կյանքը նորից կիմաստավորվի։ «Աշխատում ենք, որ փոքր Մեսրոպ ունենանք, մեր տանը նորից հույս ու լույս մտնի»,- հուզմունքը կոկորդում խեղդելով ասում […]

Անդրեասը մահացել է վիրավորվելուց 7 օր անց. «Աշխարհը փուլ էկավ մեր գլխին»

Արարատի մարզի Ուրցաձոր գյուղում բնակվող Անդրեասյանների կյանքը շրջվել է այն պահից, երբ որդին 44-օրյա պատերազմի ժամանակ վիրավորվելուց հետո 7-րդ օրը մահացել է։ «Հիվանդանոցից զանգեցին ու ասեցին, որ տղաս մահացել ա։ Աշխարհը փուլ էկավ մեր գլխին»,- արցունքների միջից պատմում է մայրը՝ 38-ամյա Վարսիկ Մարգարյանը, և ընդգծում, որ որդու վիճակի կտրուկ վատթարացումն ու մահը հանկարծակիի են բերել […]

«Իմ թանկն էր Դավիթը, ես իմ ամենաթանկին եմ տվել, իմ մի հատիկ տան ճրագը մարեցին»․ որդեկորույս մայր Լալի Այդոևա՝ «այլևս երազանք չունեմ»

Ազգությամբ եզդի, Երևանում ծնված-մեծացած Դավիթ Այդոևի գործած սխրանքների մասին մայրը շատ է լսել որդու ընկերների, հրամանատարների պատմություններից, սակայն դրանցով մոր ցավը որևէ կերպ չի մեղմվում։ Լալի Այդոևայի միակ զավակն էր Դավիթը: Դավիթը նոր էր ծնվել, երբ ամուսինը մահացել է։ Լալին մենակ է մեծացրել որդուն, ուսման տվել, բոլոր նպատակներն ու երազանքները որդու հետ կապել, սակայն մեկ […]

«Հարևանները մտան տուն, ասեցին՝ Կորյունը էլ չկա, տունդ քանդվել ա»․ որդեկորույս մայրն ասում է՝ ցավին չդիմանալաով մահացել է նաեւ ամուսինը

Անահիտ Սառիկյանը հուզմունքով է հիշում 2020-ի հոկտեմբերի 25-ը։ Ասում է՝ որդին 10 օր առաջ զոհվել էր մարտի դաշտում, ինքն այդ օրն է իմացել, երբ որդու մարմինը բերել են գյուղ՝ Տավուշի մարզի Սարիգյուղ։ «Մինչև շեմը բերելը ես չեմ իմացել, որ զոհվել ա։ Հարևանները մտան տուն, ասեցին՝ Կորյունը էլ չկա, տունդ քանդվել ա»,- պատմում է ու հուզվում […]

«Իր մեջ վրեժ կար, հայրը 90-ականներին գերի էր ընկել ու զոհվել, էդ վրեժով լցված՝ գնաց»․ «Մարտական խաչ» Սարգիսին հետմահու՝ բացառիկ արիության համար

2 տարի է անցել այն օրից, երբ Սարգիս Խաչատրյանը զոհվել է պատերազմում, սակայն ԴՆԹ-ի համընկնման բացակայության պատճառով դեռևս հուղարկավորությունը չի արվել։ Սարգիսի կինը՝ երկու անչափահաս երեխաների մայր, 32-ամյա Մելինե Մեհրաբյանը վերջին երկու տարիները «դժոխք» բառով է որակում։ «Զոհվելուց երկու ամիս հետո են Սարգիսի ու երեք ընկերների մարմինները դուրս բերել տարածքից, Սարգիսի ԴՆԹ-ի անալիզները դեռ չեն […]

«Ասում էր՝ կգամ, ֆերմա կսարքեմ, տունը կնորոգեմ, ավտո կառնեմ»․ որդեկորույս մայր՝ «Միքայելը թև ու թիկունքս էր, թևերս կտրվեցին»

Գոհար Գասպարյանը հուզմունքով է պատմում որդու երազանքների մասին։ Ասում է՝ տղան ցանկանում էր տունը վերանորոգել, հողամասում ֆերմա սարքել, բիզնեսից ստացված հասույթով էլ նպատակ ուներ իրեն մեքենա գնել․ «Բայց տղես չկարեցավ իրա նպատակները կատարի։ Ինքը «Ես եմ» ծրագրով էր բանակ գնացել, 5 միլիոն գումար պետք է տային, ասում էր՝ կգամ, էդ գումարով հորթեր կառնեմ, կմեծացնեմ, կծախեմ, […]