«Գյուղի երեխաները ստանում են ավելի ցածր որակի կրթություն». Ավագ դպրոցների անհասանելիության մասին

«Գյուղի երեխաները ստանում են ավելի ցածր որակի կրթություն». Ավագ դպրոցների անհասանելիության մասին
«Գյուղի երեխաները ստանում են ավելի ցածր որակի կրթություն». Ավագ դպրոցների անհասանելիության մասին
Հեղինակ MediaLab

Թեպետ աշակերտները պնդում են, որ ավագ և միջնակարգ դպրոցների միջև տարբերությունը մեծ չէ, այդուհանդերձ, գյուղական վայրերի երեխաներն ասում են, որ գյուղում ավագ դպրոց լինելու պարագայում իրենք անպատճառ կհաճախեին այդ դպրոց:

Այդ կարծիքին է Տավուշի մարզի  Հաղարծին համայնքի միջնակարգ դպրոցի 12-րդ դասարանցի Արամ Մանուչարյանը:

«Այստեղ ենք ծնվել ու այստեղի դպրոցն ենք գնում, բայց եթե գյուղում ավագ դպրոց լիներ՝ անպայման կգնայի»,- «Մեդիալաբին» ասում է նա:

Հայաստանի 110 ավագ դպրոցները տեղակայված են մեծ ու փոքր քաղաքային վայրերում և գյուղի երեխաները զրկված են ավագ դպրոց հաճախելու հնարավորությունից: Գյուղական վայրերում հիմնականում գործում են 12-ամյա միջնակարգ դպրոցներ. 770 միջնակարգ դպրոցից 703-ը հենց  համայնքներում են:

Բացի այդ 490 հիմնական դպրոցներից 149-ը գործում են հենց  գյուղական վայրերում, ինչը նշանակում է, որ այդ գյուղի երեխաները՝ ցանկության դեպքում,  12-ամյա կրթություն ստանալու հնարավորություն չունեն:

Կրթության նախարարության Հանրակրթության վարչության պետ Նարինե Հովհաննիսյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ եթե որևէ համայնքում դպրոցը հիմնական է, դա նշանակում է, որ մոտակա գյուղում կամ քաղաքում կա ավագ կամ միջնակարգ դպրոց:

«Սակայն կան բազմաթիվ այլընտրանքային տարբերակներ,- մեկնաբանում է նա,- քանի որ այս դպրոցներում աշակերտները շատ քիչ են, հետևաբար, ուսուցիչը շատ ժամանակ կարող է ծախսել մեկ աշակերտի վրա»:

Կրթության փորձագետ, ԵՊՀ դասախոս Սերոբ Խաչատրյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ մեր կրթական ոլորտի ռազմավարական ուղղություններից մեկը հավասարաչափ զարգացումն է:

«Սակայն քանի որ  գյուղերում ավագ դպրոցներ չկան, ստացվում է, որ գյուղի երեխաները ստանում են ավելի ցածր որակի կրթություն,- մեկնաբանումէ  նա,- և հետևաբար,  գյուղի ու քաղաքի միջև անջրպետը խորանում է»:

Հաղարծինի հենց հարևանությամբ գտնվող Թեղուտի միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար, կենսաբանության ուսուսցչուհի Ռայա Թամամյանն ասում է, որ, եթե պետությունը ավագ դպրոց է ստեղծել, ուրեմն պիտի ստեղծի այնպիսի հնարավորություն, որպեսզի գյուղի երեխաները ևս կարողանան օգտվել դրանից:

Թեղուտի միջնակարգ դպրոցում սովորում են 232 աշակերտ, շաբաթական ունեն 34 ժամ:

Տավուշի մարզում տեղակայված 81 հանրակրթական ուսումնական հաստատություններից չորսն են ավագ դպրոցներ, որոնք գտնվում են մարզի չորս քաղաքներում՝ Դիլիջան, Բերդ, Նոյեմբերյան և Իջևան: 22 հիմնական դպրոցներից 12-ը գտնվում են գյուղերում, և այդ գյուղերի երեխաները ստանում են իննամյա կրթություն:

Նույն դպրոցի աշխարհագրության երիտասարդ ուսուցչուհի Սոնա Հարությունյանն ասում է, որ ավագ դպրոցը բոլորի համար մատչելի չէ:

«Դա շատ ծախսատար է. երեխան օրական ինչքա՞ն տրանսպորտի գումար պիտի ծախսի, որպեսզի հասնի ավագ դպրոց,- մեկնաբանում է նա,- բացի այդ այստեղ նաև սննդի հարց է  առաջանում»:

Ի տարբերություն Հայաստանի որոշ փոքր քաղաքների, որոնք տարածքային առումով կենտրոնացված են և քաղաքի մի ծայրից մյուսը հնարավոր է ոտքով գնալ, Դիլիջանը երկարությամբ ձգված քաղաք է ու քաղաքում տեղաշարժվելու համար քաղաքային տրանսպորտն անհրաժեշտ է: Այն չափազանց վատ է աշխատում:

Հարությունյանն ասում է, որ բոլոր ծնողներն էլ ձգտում են, որպեսզի իրենց երեխան 12 տարի սովորի:

«Սակայն եթե մեր դպրոցը միջնակարգ լինելու փոխարեն հիմնական լիներ, մեր բարձր դասարանի 16 երեխաներից ընդամենը 5-6 երեխայի ծնողները կկարողանային տանել Դիլիջան»,- ասում է նա:

Դեպի միջնակարգ կամ մոտակա ավագ դպրոցներ աշակերտների փոխադրումը՝ ըստ ռազմավարական ծրագրի՝ ընկած է մարզպետարանի պատասխանատվության վրա, սակայն չի իրականացվում:

Իսկ լեռնային շրջանների գյուղերում, օրինակ, նույն Թեղուտում, տները, շատ դեպքերում կառուցված են սարերի փեշերին՝ բավական հեռու գյուղի կենտրոնից: Հաճախ նույն գյուղի դպրոց հաճախելու համար երեխաները երկար ճանապարհ են կտրում: Եվ այդ առումով, երեխաների համար գյուղից դուրս գալու և քաղաքում դպրոց հաճախելու հարցը օրակարգից դուրս է:

Թեղուտի դպրոցի ոչ մի աշակերտ չի հաճախում Դիլիջանի ավագ դպրոց: Ընդհանրապես Դիլիջանի ավագ դպրոց հաճախում են միայն Դիլիջանի հիմնական դպրոցներն ավարտած երեխաները: Գյուղի երեխաները որպես հիմնական պատճառաբանություն բերում են հեռու լինելը և միջավայրը չփոխելու ցանկությունը:

Հաղարծին գյուղի միջնակարգ դպրոցի 12-րդ դասարանի աշակերտուհի Արմինե Հայրապետյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ ավագ դպրոց պետք է գնան նրանք, ովքեր ունակ են իրենց ուսումը շարունակելու:

Ավագ դպրոցում սովորելու համար որևէ ներքին շեմ չկա և 9-րդ դասարանի ատեստատով յուրաքանչյուր աշակերտ կարող է սովորել ավագ դպրոցում:

«Սակայն այսօր ավագ դպրոցում շատերը կան, որոնք շատ ցածր ունակություններ ունեն ու իրենց ներկայությամբ խանգարում են լավ սովորողներին»- ասում է նա:

Արմինեն ասում է, որ ինքը հնարավորություն ուներ գնալու Դիլիջանի ավագ դպրոց, քանի որ իր տատիկն այնտեղ է բնակվում, սակայն չի գնում:

«Էնտեղի դասարաններն ավելի մեծ են, իսկ տղաները սանձարձակ են ու ուսուցիչները չեն կարողանում նրանց զսպել»,-ասում է նա:

Շատ ուսուցիչներ ևս այս խնդիրը նշում են, քանի որ նույն դասարանում նստած են տարբեր մակարդակ ունեցող երեխաներ:

Սակայն, Նարինե Հովհաննիսյանն նշում է, որ կրկնուսույցների մոտ էլ են պարապում տարբեր ունակությունների երեխաներ:

«Մենք ազատ ենք թողել ընտրությունը. ոնց ասե՞նք մի գնացեք ավագ դպրոց,- մեկնաբանում է նա,- բայց հիմա շատ երեխաներ, որոնք գիտեն, որ ավագ դպրոցում սովորելը բարդ է, գնում են տեխնիկումներ, քոլեջներ, որից հետո էլ նույնպես կարող են գնալ բուհեր»:

Անահիտ Բաշխյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ նույնիսկ չի պատկերացնում, թե ինչպես այս հարցը պետք է լուծվի:

«Նրանց իրավունքները ոտնահարվում են,- ասում է նա,- մինչդեռ սահմանամերձ և հեռավոր գյուղերի երեխաները ամենաբարձր գնահատականներն են ստանում»:

Երբ տարբեր դպրոցներից նույն տեղում հավաքվում են մոտ 15 տարեկան պատանիներ, որը նրանց ինքնահաստատման և կայացման տարիքն է՝ բազմաթիվ խնդիրներ են առաջանում կարգապահության առումով, իսկ գյուղական համայնքներում դա ավելի շատ է զգացվում, քանի որ գյուղերից եկած երեխաները քաղաքային միջավայրին ինտեգրվելու խնդիր ունեն:

Թեղուտի միջնակարգ դպրոցի 11-րդ դասարանցի Ռոզա Խաչատրյանն ասում է, որ իր ծնողները հնարավորություն և ցանկություն ունեն իրեն ավագ դպրոց տանելու, սակայն ինքը չի ուզում այնտեղ հաճախել:

«Ճիշտ է, որ այնտեղ խորացված են անցնում, բայց ինձ այստեղ ավելի հարմար է, ու ես չեմ ուզում միջավայրս փոխել»,- ասում է նա:

Նրա հետ համաձայն է համադասարանցին` Ալվինա Ասատրյանը, ով ցանկանում է բուժքույր դառնալ և քիմիա ու կենսաբանություն է պարապում:

Նարինե Հովհաննիսյանն ասում է, որ այս խնդիրը առաջին տարիներին ավելի մեծ էր, սակայն հետագայում հարմարվում են:

«Երևանում ավագ դպրոցներ կան, որտեղ միանգամից 3-4 դասարաններ են բացվել ու դա մեծ խնդիր էր,- ասում է նա,- բայց այդ նույնը կատարվում է հենց իրենց դպրոցում, կամ երբ ընդունվում են բուհ. ո՞նց են այնտեղ հարմարվում»:

Նրա փոխանցմամբ, իրենք համագործակցում են ոստիկանության հետ և դպրոցներին կցված ոստիկանական տեսուչներ կան, որոնք վարձատրվում են ոստիկանությունից, սակայն աշխատում են դպրոցներում:

«Ինչքան շուտ երեխան սկսի ադապտանալ նոր միջավայրի, այնքան հեշտ հետագայում նրա կյանքը կդասավորվի»,- ասում է նա:

Հաղարծինի միջնակարգ դպրոցի աշակերտ Նարեկ Հախվերդյանն ասում է, որ եթե կախարդական փայտիկ ունենար, աշակերտների շրջանում կստեղծեր Ազգային ժողովին համարժեք մի օրգան:

«Ես շատ կուզենայի, որ աշակերտներին հնարավորություն տրվեր ընտրություն անելու և իրենց ձայնը լսելի դարձնելու»,- ասում է նա:

Աննա Մուրադյան

© Medialab.am