Փոփոխություննե՞ր. վերլուծաբանները հավաստում են, որ արաբական աշխարհի հեղափոխությունները կարող են ազդեցություն ունենալ նաև Հայաստանի վրա

Փոփոխություննե՞ր. վերլուծաբանները հավաստում են, որ արաբական աշխարհի հեղափոխությունները կարող են ազդեցություն ունենալ նաև Հայաստանի վրա
Փոփոխություննե՞ր. վերլուծաբանները հավաստում են, որ արաբական աշխարհի հեղափոխությունները կարող են ազդեցություն ունենալ նաև Հայաստանի վրա
Հեղինակ MediaLab

ՀԱԿ-ի ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Արզումանյանը փետրվարի 4-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշել է, որ եգիպտական հեղափոխական շարժման կարգախոսը` «Հաց, ազատություն, արժանապատվություն», կարող է աշխատել նաև Հայաստանում, քանի որ երկրում առկա է հացի, ազատության և արժանապատվության խնդիր:
Թեև Հայաստանի իշխանությունները վերջին օրերի ընթացքում տարբեր հնարավոր առիթներով հայտարարում են, թե Եգիպտոսի և Թունիսի դեպքերը Հայաստանի համար նախադեպ չեն կարող լինել, այնուամենայնիվ ընդդիմության ակտիվությունը և իշխանության «պատասխանը» շատ վերլուծաբանների հանգեցրել են այն մտքի, որ արաբական աշխարհում սկիզբ առած ընդվզումների ազդեցությունն երկրի ներքաղաքական զարգացումների վրա ուղղակի է:
«Հայաստանում կա դժգոհություն, բայց չկա նախապայման սոցիալական բունտի համար: Հայաստանի իշխանությունները վճռական են իրականացնել բարեփոխումներ հետճգնաժամյա հետևանքների բարելավման համար»,- ասում է իշխանական ՀՀԿ մամլո քարտուղար Էդուարդ Շարմազանովը:

Այնուամենայնիվ, որոշ վերլուծաբաններ, հաշվի առնելով մարդկանց ոգևորված քննարկումները արաբական աշխարհում տեղի ունեցող վերջին փոփոխությունների վերաբերյալ և ընդդիմություն-իշխանություն ակտիվացումը, պնդում են, որ արտաքին ազդեցությունը Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի վրա արդեն իսկ ակնհայտ է:

«Հեղափոխությունները վարակի նման են,- «Մեդիալաբին» ասում է Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի փորձագետ Մանվել Սարգսյանը: – Թունիսի և Եգիպտոսի իրադարձություններն այսպես թե այնպես արդեն իսկ ազդեցություն ունեցել են Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի վրա` ընդդիմությունը ոգևորվել և ակտիվացել է, իսկ իշխանությունը համարժեք պատասխան է տալիս»:

Մինչ Թունիսում հակակառավարական խռովությունները երկրի նախագահի փախուստի պատճառ հանդիսացան, իսկ Եգիպտոսում կառավարության հրաժարականին զուգահեռ բախումներն ու հասարակության հարյուր հազարավոր ընդվզումները շարունակվում են` զոհերով և վիրավորներով, Հայաստանի ընդդիմությունը` ՀԱԿ-ը, այս իրադարձություններին զուգահեռ հայտարարել է, թե փետրվարի 18-ից վերսկսում է «մեծ հանրահավաքների շրջանը»:

Խոսելով հանրահավաքների վերսկսման մասին` ՀԱԿ-ի համակարգող Լևոն Զուրաբյանը հիշատակել է 2008-ի նախագահական ընտրությունները, երբ ուժայինների հետ բախումների հետևանքով առնվազն տասը զոհ և հարյուրավոր վիրավորներ եղան, իսկ ընդդիմության ինն աջակիցներ առ այսօր ազատազրկված են:

«Փետրվարի 19-ն այնպիսի օր է, որն արդեն կրում է խորհրդանշական մի իմաստ, որովհետև և´ 2003 թվականին, և´ 2008 թվականի ընտրությունները կեղծվել են հենց այդ օրը: Ուստի որոշել ենք փետրվարի 19-ին նախորդող ուրբաթ օրը, այսինքն` փետրվարի 18-ին, սկսել մեր այս տարվա հանրահավաքային սեզոնը»,- հունվարի 28-ին լրագրողներին ասել է ՀԱԿ-ի համակարգող Լևոն Զուրաբյանը` նշելով, որ հանրահավաքները պարբերական բնույթ կկրեն և կանցկացվեն հայտնի Ազատության հրապարակում:

Ազատության հրապարակը նախորդ նախագահական ընտրություններից ի վեր, որտեղ ընդդիմությունն ի դեմս առաջնորդ, առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հուժկու հանրահավաքներ էր անցկացնում, մարտիմեկյան հայտնի արյունալի դեպքերից հետո, երբ ուժայինների հետ բախումների հետևանքով առնվազն տասը զոհ և հարյուրավոր վիրավորներ տվեցին, վերածվել է իշխանությունների և ընդդիմության միջև իսկական կռվախնձորի:

Մարտիմեկյան արյունալի դեպքերից հետո հրապարակը շրջափակվեց ուժայիններով, իսկ կարճ ժամանակ անց, տարբեր «միջոցառումներ» կազմակերպելուց հետո, իշխանությունները ի հակառակ հրապարակ ներխուժելու ընդդիմության բազմաթիվ ջանքերի, հայտարարեցին, Ազատության հրապարակում ատորգետնյա ավտոկայանատեղիի շինարարություն սկսելու մասին:

«Ազատության հրապարակի դեպքը բացառիկ է դարձել, այն նման է Բաստիլի գրավմանը,- «Մեդիալաբին» ասում է քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը: – Իշխանություններն ու ընդդիմությունը, ամեն ինչ թողած, պայքարում են Ազատության հրապարակի համար, երկուսի համար էլ այն դարձել է կարծես հաստատվելու և «ես»-ն առաջ տանելու խնդիր»:

ՀԱԿ-ի վերջին հայտարարությունից հաշված օրեր անց, երբ ընդդիմության ներկայացուցիչները իրազեկման համար ներկայացել են Երևանի քաղաքապետարան, Երևանի քաղաքապետարանը, սակայն, արդեն իսկ հանրահավաքներին «ընդառաջ» հայտարարել է, որ փետրվարի 15-ից մինչև մարտի 15-ը «սպորտային և մշակութային միջոցառումներ է անցկացնելու Ազատության հրապարակում»:

Քաղաքապետարանից «Մեդիալաբին» ասում են, որ միջոցառումները ընդդիմության հանրահավաքները խոչընդոտելու նպատակ չունեն: Սակայն ընդդիմությունը հակառակն է պնդում` հավատացնելով, թե պայքարելու են «վերականգնելու համար Ազատության հրապարակում հանրահավաք անցկացնելու իրավունքը»:

Լևոն Զուրաբյանը «Մեդիալաբին» ասում է, որ Երևանի քաղաքային իշխանությունների` Ազատության հրապարակը մեկ ամսով ևս ընդդիմության համար փակելու որոշումը «վիրավորանք` է հայկական դեմոկրատական հասարակության նկատմամբ»: Նա ասում է, որ նախատեսում են սկզբից փափուկ ճնշում` իրավական քարոզչական բացատրելու համար` ցույց տալու համար, թե որքան անօրինական են իշխանությունների գործողությունները:

«Բայց եթե այս ամենը արդյունք չտա, մենք, անկախ իշխանությունների որոշումից, մի օր որոշում կընդունենք անցկացնել Ազատության հրապարակում հանրահավաք,-ասում է Զուրաբյանը:

Փորձագետ Մանվել Սարգսյանն ասում է, որ թե´ իշխանության և թե´ ընդդիմության պահվածքը կանխատեսելի է այս իրավիճակում: Նա ասում է, որ ընդդիմության ակտիվացմանը զուգահեռ իշխանությունը պետք է փորձի իր ազդեցությունն ուժեղացնել, իսկ ընդդիմությունն էլ շարունակի իր ակտիվությունը:

«Բնական է, մարդիկ ոգևորված են, ընդդիմադիր ուժերն էլ պիտի օգտագործեն այդ պահը` ճիշտ մեխանիզմներ գտնել ժողովրդին համախմբելու համար,- «Մեդիալաբին» ասում է Սարգսյանը: – Բայց դա քիչ է, հնարավոր է դնել խնդիրներ ու լուծել»:

ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության քարտուղար Ստեփան Սաֆարյանը ևս պնդում է «խնդիրների ճիշտ ընտրության» կարևորության մասին: Նա ասում է, որ թունիս-եգիպտական իրադարձությունները պարարտ հող են ստեղծել նաև Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում շղթայական ձևով ազդեցության համար` երկրի ներկայիս սոցիալ-քաղաքական անմխիթար իրավիճակում: Սակայն նա միևնույն ժամանակ նշում է, որ իրավիճակն ամեն դեպքում կառավարելի է:

«Խնդիրների հստակեցման հարց կա»,- «Մեդիալաբին» ասում է Սաֆարյանը: -«Ազատության հրապարակը գրավելը չի կարող նպատակ լինել, երբ կա ժողովրդի իրավունքների վերականգնման և բազմաթիվ այլ կարևոր հարցեր: Այս պահին, երբ ներքին բազմաթիվ խնդիրներ կան, միացյալ գործելու և երկրում ռեալ փոփոխությունների հասնելու իրական հնարավորության մասին անհնար է խոսել, երբ ընդդիմության ուժերը պառակտված են, իսկ խնդիրները` անորոշ»:

Երևանի բնակիչ 63-ամյա Ջանիկ Ավագյանն ասում է, որ հարկ եղած դեպքում էլի դուրս կգան փողոց:

«Օր օրի ժողովրդի վիճակը վատանում է, ամեն ինչ թանկանում է` կոմունալ վճարները, սնունդը, ապրելը, իսկ իշխանությունները միայն խոստումներ են տալիս,- «Մեդիալաբին» ասում է նա: – Եթե հարկ լինի, մենք էլի փողոց դուրս կգանք»:

Սակայն ի տարբերություն Ավագյանի` մայրաքաղաքի բնակիչներից մեկն ասում է, որ մարդիկ որքան էլ ոգևորված լինեն արաբական հեղափոխություններով, հույսները կտրել են հայկական ընդդիմությունից, քանի որ հիասթափված են:

«Հարյուր հազարավոր ցույցերից և հայտնի դեպքերից հետո Լևոն Տեր-Պետրոսյանը կորավ տեսադաշտից և ընտրություններին ընդառաջ ակտիվանում է: Ինչի՞ պիտի ես հավատամ նրան,- ասում է նա «Մեդիալաբին»: – Եթե աշխատանքս էլ կորցնեմ, ուղղակի կհեռանամ երկրից, ինչպես հազարավոր հուսահատվածները: Մեր դեպքում արտագաղթից այն կողմ ես ճանապարհ չեմ տեսնում»:

Մարի Ներսեսյան

© Medialab.am