Պետք էր կտրուկ քայլեր ձեռնարկել՝ հասկանալու՝ ո՞վ է ստեղծում ձվի դեֆիցիտը՝ խոշոր տնտեսվարո՞ղը, թե՞ երկրորդական խաղացողները. Պիպոյան

Հեղինակ MediaLab

Զատկի տոնին ընդառաջ ձվի շուկայում խառնաշփոթը շարունակվում է. առևտրային կետերում ձուն սկսել են սահմանափակ քանակությամբ վաճառել, բայց գինը սովորականից բարձր է մի քանի անգամ: Երեկ, օրինակ՝ սուպերմարկետներից մեկում մեկ հատ ձուն արժեր 207 դրամ: Այսօր կառավարության նիստից հետո Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի նախագահ Գեղամ Գևորգյանը հայտարարել է, որ իր ղեկավարած հանձնաժողովը չի կարող ազդել տնտեսվարողների վրա՝ գնաճը զսպելու համար:

«Ես չեմ կարող զանգահարել տնտեսվարողին և ասեմ՝ գինը իջեցրեք կամ բարձրացրեք: Մեր գործառույթն է՝ եթե կա չարաշահում՝ վարույթ հարուցել»,- ասել էր ՏՄՊՊՀ նախագահը: 

«Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» հասարակական կազմակերպության նախագահ Բաբկեն Պիպոյանը «Մեդիալաբի» հետ զրույցում ձվի շուկայում ստեղծված տարօրինակ իրավիճակը բնական է համարում, քանի որ պետության կողմից ժամանակին համապատասխան քայլեր չեն ձեռնարկվել:

Հայաստանում ձվի շուկան, ըստ սպառողների իրավունքների պաշտպանի, չի ձևավորվել տնտեսագիտության ոսկե կանոնով՝ պահանջարկը ձևավորում է առաջարկ, և պարբերաբար որոշ միջամտություններ են իրականացվել, որոնք կարգավորել են շուկան:

Նա հիշում է՝ 2010-ական թվականներին, երբ տոհմային թռչնաբուծական տնտեսությունները վերացան, ձուն ներմուծվում էր, քանի որ ներքին պահանջարկը չէր բավարարվում: Այդուհանդերձ, որոշ ժամանակ հետո, ըստ Պիպոյանի, տոհմային տնտեսությունների վերականգնումը չվերացրեց հատուկ ժամանակահատվածներում՝ Ամանորից, Զատկից առաջ, ձվի շուկայում խուճապային տրամադրությունները: 

«Հետո պետությունը տնտեսվարող սուբյեկտների հետ ներքին պայմանավորվածության եկավ՝ միմյանց միջև բաշխելով իրացման ծավալը, և շուկան այս օրերի նման խնդիրներ չէր ունենում: 2018-ին մենք արդեն հասել էինք այնպիսի մի իրավիճակի, որ ունեինք ձվի ինքնաբավություն ու 2018-ի ամանորին ու դրանից հետո կարող էինք չներմուծել»,- նշում է Բաբկեն Պիպոյանը:

Սակայն կորոնավիրուսի համաճարակը ու դրանով պայմանավորված տնտեսական ճգնաժամը նույնիսկ ձվի շուկայում են խնդիրներ հարուցել: 

«Կորոնավիրուսի համավարակով, հետագայում՝ Թուրքիայի հետ սահմանների փակմամբ պայմանավորված՝ մեր տնտեսությունը չթարմացվեց, ինչի արդյունքում շուկայում արտադրական ծավալները ավելի պակաս էին, քան նախորդ տարիներին»,- պատճառն է մատնանշում «Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ-ի նախագահը: Այսինքն՝ ձվարկման համար Հայաստան ճտեր չեն ներկրվել, ինչն էլ նման իրավիճակի է հանգեցրել: 

Այս պարագայում, ըստ Պիպոյանի, պետությունը չի աշխատել տնտեսվարողների հետ, չի կարողացել ճշգրիտ հաշվարկներ իրականացնել՝ նման իրավիճակից խուսափելու համար: 

«Պետությունը տնտեսվարողներից պետք է ստանար քանակների երաշխիքներ, որոնք անհրաժեշտ են մեր շուկային: Ստացվում է՝ մենք շարունակեցինք նախկին գործողությունները, բայց չարեցինք կարևորը՝ չստացանք շուկա բաց թողնվելիք ապրանքի հստակ քանակ ստանալու երաշխիքներ»,- ասում է Բաբկեն Պիպոյանը:

Նրա խոսքով՝ ստեղծված իրավիճակում շուկայում շահույթ հետապնդող խաղացողները, առանց պատշաճ վերահսկողության, ստեղծում են արհեստական կամ նույնիսկ՝ բնական դեֆիցիտ, ի հետևանք՝ Զատկի տոնից առաջ նման խառնաշփոթ է ստեղծվել ձվի շուկայում: 

Մինչդեռ, ըստ սպառողների ներկայացուցչի, կա՛մ Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը, կա՛մ Պետական եկամուտների կոմիտեն՝ իր օպերատիվ ծառայողներով, կարող էր ազդել իրավիճակի վրա:

«Պետք էր կտրուկ քայլեր ձեռնարկել հասկանալու՝ ի վերջո, ո՞վ է ստեղծում դեֆիցիտը՝ խոշոր տնտեսվարո՞ղը, թե՞ երկրորդական, երրորդական խաղացողները, և արդյոք անհրաժեշտ չէր, որ հարկայինի օպերները միջամտեին՝ պարզելու՝ տնտեսական հանցագործություն կա՞, թե՞ չկա»,- ընդգծում է Բաբկեն Պիպոյանը:

Հասմիկ Համբարձումյան

MediaLab.am