«Եթե կառավարության նիստերը բաց անցկացվեն, կպարզվի, որ այդ «թասիբ ու դուխ» ունեցողները նվաստանում են իրենց տիրոջ առջև». Ավետիք Իշխանյան

«Եթե կառավարության նիստերը բաց անցկացվեն, կպարզվի, որ այդ «թասիբ ու դուխ» ունեցողները նվաստանում են իրենց տիրոջ առջև». Ավետիք Իշխանյան
«Եթե կառավարության նիստերը բաց անցկացվեն, կպարզվի, որ այդ «թասիբ ու դուխ» ունեցողները նվաստանում են իրենց տիրոջ առջև». Ավետիք Իշխանյան
Հեղինակ MediaLab

«Մեդիալաբի» հարցերին պատասխանում է Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի նախագահ, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը:

– Պարո՛ն Իշխանյան, Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլու հուշերի «Ուժերի զարթոնք» գրքի շնորհանդեսի համար Հայաստանում տարածք չեն տրամադրում: Ավելի վաղ դադարեցվել էր «Խավարում» ցուցահանդեսի ցուցադրությունը: Ազատ խոսքի դեմ ճնշումները շարունակվո՞ւմ են:

– Պարզ է, որ և՛ Չարենցի տուն-թանգարանում, և՛ «Նոյյան տապան» գրախանութում այդ գրքի շնորհանդեսի անցկացման արգելքի հարցում իշխանության կողմից հրահանգ է եղել: Ես առայժմ մի կողմ եմ դնում այդ հրահանգի օրինականությունը հատկապես մասնավոր ձեռնարկության նկատմամբ: Այսօր առկա տեղեկատվությունն այն է, որ Սաակաշվիլին հակահայ գործիչ է, ուստի չի ողջունվում նրա գրքի շնորհանդեսը: Սա կարող էր շատ լուրջ փաստարկ լինել այն դեպքում, եթե Հայաստանում լուսաբանված լիներ Սաակաշվիլու գործունեությունը՝ որպես Վրաստանի նախագահ, հատկապես հայ համայնքի հետ կապված իսկապես լուրջ խնդիրների հարցով:

Երկրորդ՝ սա կարող էր լուրջ փաստարկ լինել, եթե Հայաստանի նախագահը նրան շքանշան տված չլիներ հայ-վրացական բարեկամությունն ամրապնդելու համար, կամ պարզաբանվեր, որ սխալ է տեղի ունեցել, և զղջում են շքանշան տալու համար: Հակառակ դեպքում ստացվում է, որ Հայաստանի կողմից ամենաբարձր շքանշանի արժանացած անձանցից մեկը, ով այդ շքանշանն ստացել է հայ-վրացական բարեկամության ամրապնդման համար, հանկարծ հակահայ գործիչ է համարվում, և նրա գրքի շնորհանդեսն արգելվում է: Աբսուրդը նախ սա է, ապա՝ պետության միջամտությունը:

Եթե Հայաստանում Սաակաշվիլու գործունեությունը իրոք լավ լուսաբանված լիներ, և Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը նրան շքանշանով պարգևատրած չլիներ, ապա ես կարծում եմ, որ այստեղ իշխանությունների միջամտության խնդիրը չէր լինի: Ե՛վ Չարենցի տուն-թանգարանի, և՛ «Նոյյան տապան» գրախանութի տնօրեններն իրենք իրենց կամքով չէին ուզենա, որ իրենց մոտ տեղի ունենար Սաակաշվիլու գրքի շնորհանդեսը, ով հակահայ է եղել: Ոչ էլ հրատարակիչը կհրատարակեր այդ գիրքը, որովհետև հաճախ շահարկվում է հետևյալը՝ իսկ եթե Թալեաթի՞ գիրքը լիներ:

Պարզ է, որ Թալեաթի գրքի թարգմանությունը որևէ հրատարակիչ չի տպագրի, անկախ այն բանից, իշխանության հրահանգը կա՞, թե՞ ոչ: Եվ որևէ մեկն էլ շնորհանդես չէր անի: Այսինքն՝ այս համեմատությունը տեղին չէ, որովհետև մեր հասարակությունը Սաակաշվիլուն գիտի այնքանով, որքանով նա ստացել է շքանշան հայ-վրացական բարեկամությունն ամրապնդելու համար:

– Նման դեպքերն արդեն շարունակական են, քանի որ նախկինում էլ են նման արգելքներ եղել: Ինչո՞ւ:

– «Խավարում» ցուցահանդեսի արգելքը նախադեպ էր, գուցե դրանից առաջ էլ են եղել նման դեպքեր, մենք չենք իմացել: Սա շարունակությունն է: Ցանկացած իշխանություն վախենում է իշխանությունը կորցնելուց: Իսկ ավտորիտար իշխանությունը, որն իր իշխանությունը պահում է ուժային կառույցների միջոցով ու ավտորիտար սկզբունքներով, ամեն օր է վախենում իշխանությունը կորցնելուց:

Եվ նման իշխանությունը վախենում է ամեն ինչից՝ ցանկացած ազատ գաղափարից, ազատ մտքից: Ավտորիտար իշխանություններն ամեն ինչից վախենում են, որովհետև նրանց հիմնական խնդիրը ոչ թե երկրի զարգացումն է, այլ իշխանության պահպանումը: Ամեն ինչ ուղղված է դրան:

– Կարծես խոսքի ազատության մասով իրավիճակն աստիճանաբար վատթարանում է: Արդեն հայտնի է, որ ապրիլից հետո կառավարության նիստերը դռնփակ են լինելու, ինչը բուռն քննարկումների տեղիք է տվել: Ինչո՞ւ են իշխանություններն այս քաղաքականությունը վարում:

– Սերժ Սարգսյանն ընդհանրապես հրապարակային գործիչ չէ, խուսափում է մամուլի ասուլիսներից, ընդդիմադիր լրատվամիջոցների հարցերից, ընդդիմադիր գործիչների հետ բաց բանավեճից: Եվ քանի որ նա նպատակ ունի նախագահի նույն լիազորություններով վարչապետ դառնալ և կառավարության նիստեր վարել, չի ուզենա, որ կառավարության նիստում ոչ կոռեկտ արտահայտությունները դառնան հասարակության սեփականությունը:

Երկրորդ՝ ես կարծում եմ, որ սա կարող է «դրական» ազդեցություն ունենալ կառավարության անդամների վրա: Ինչո՞ւ, որովհետև նույն հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանը, եթե հիշենք, դեռևս Տիգրան Սարգսյանի վարչապետության օրոք, երբ կառավարությունում հանդիպում էր ունենում, հաթաթա էր տալիս կառավարության անդամներին:

Նա նախարարներին «դու»-ով էր դիմում՝ «Տիկո՛, Դերո՛, Սեյրա՛ն, Տարո՛ն, դու, Իշխա՛ն, դու» և նրանց նվաստացնում էր: Այս տեսանկյունից այդ մարդիկ, ովքեր հանրությանը ներկայանում են որպես պաշտոնյաներ, «թասիբ ու դուխ» ունեցողներ, որ կարող են լրագրողներին վիրավորել, հանկարծ հանրության աչքին կսկսեն նվաստանալ: Եթե կառավարության նիստերը բաց անցկացվեն, կպարզվի, որ այդ նույն մարդիկ նվաստանում են իրենց տիրոջ առջև:

Ռոզա Հովհաննիսյան

MediaLab.am