«Հիմա դա կարվի ռեպրեսիվ մեթոդներով, գլուխներ թռցնելով, թե առանց մեծ աղմուկի, կարևորն այն է, որ մարդիկ արդյունքը տեսնեն». Վարուժան Հոկտանյան

«Հիմա դա կարվի ռեպրեսիվ մեթոդներով, գլուխներ թռցնելով, թե առանց մեծ աղմուկի, կարևորն այն է, որ մարդիկ արդյունքը տեսնեն». Վարուժան Հոկտանյան
«Հիմա դա կարվի ռեպրեսիվ մեթոդներով, գլուխներ թռցնելով, թե առանց մեծ աղմուկի, կարևորն այն է, որ մարդիկ արդյունքը տեսնեն». Վարուժան Հոկտանյան
Հեղինակ MediaLab

Վերջին շրջանի իրադարձությունների շուրջ «Մեդիալաբը» զրուցել է «Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն» հասարակական կազմակերպության գործադիր տնօրեն Վարուժան Հոկտանյանի հետ:

-Պարոն Հոկտանյան, ռազմական ոլորտում պաշտոնանկությունները շարունակվում են, անգամ քրեական գործեր կան, բայց հանրությունը կարծես թերահավատությամբ է վերաբերվում այս գործընթացին: Քննադատություններ կան, որ խոշոր պաշտոնյաներին թողած՝ մանրների հետևից են ընկել: Դուք ի՞նչ եք նկատում:

-Այն, որ կոռուպցիա կա այստեղ, դա բնական է: Դա բացահայտ էլ ասվեց, արդեն ձերբակալվածներ կան, քրեական գործ է հարուցվել, ընդունել են, որ կոռուպցիա կա: Դրական է սա, խնդիրն այն է, որ պետք է հասկանալ՝ ամբողջ մեխանիզմը հնարավո՞ր է բացել, իշխանություններն արդյոք կկարողանա՞ն համոզել կամ ապացուցել, որ ամեն ինչ ավելի վերև չի գնացել: Տեսնենք, քննության ու դատավարության ժամանակ ամեն ինչ կերևա: Հիմա ինչ-որ ենթադրություններ անել, որ ամենավերևներն ինչ-որ բանով խառնված են և այլն, սա չէ կարևորը:

Կարևորն ու ամենաանհագստացնողն այն է, որ սպառազինությունների ոլորտի հետ է սա կապված: Սա ուտելիք չէ, ցորեն չէ, կարտոֆիլ չէ, սպառազինություն է, ինչն ավելի մտահոգիչ է, քան այն, թե այս գործընթացն ավելի վերև գնալու է, թե ոչ: Պետք է հասկանալ, թե իրականում ինչ է տեղի ունեցել: Փաստորեն, ընդունվում է, որ լավ բան տեղի չի ունեցել, մեղմ, ասած, լավ բան չի եղել, նաև սպառազինությունների հետ կապված չարաշահում է եղել, որը չպետք է լիներ մի երկրում, որը դե ֆակտո պատերազմի մեջ է իր հարևանի հետ:

-Ձեր կարծիքով ի՞նչ պետք է արվի, որպեսզի գործընթացը թափանցիկ լինի, հանրության մոտ կասկածներ չմնան, մարդիկ համոզվեն, որ թալանողներն ու կոռուպիցիայի մեջ ներգրավված անձինք իրոք կպատժվեն, կոռուպցիան իրոք կվերանա: Այսինքն՝ այնպիսի իրավիճակ չառաջանա, որ մի քանի հասարակ չինովնիկների քավության նոխազ դարձնեն, և հարցը փակվի:

-Դատաքննություն կլինի, այնտեղ կհնչեն մեղադրանքներ, սա երկրորդական է: Եթե խոսքը գնում է սպառազինության մասին, միակ ցուցիչն այստեղ կարող է լինել հետևյալը, ինչն, իհարկե, ցանկալի սցենար չէ: Աստված չանի, եթե նման դեպք կրկնվի կամ պատերազմն ավելի մեծ մասշտաբներով լինի, եթե նորից նույն խնդիրներն առաջանան սպառազինության հետ կապված, որոնք եղան ապրիլի սկզբին, նշանակում է, որ դասեր չեն քաղել: Կարևորը հիմա դա է, որ մենք ավելի պատրաստված, ավելի զինված լինենք հնարավոր պատերազմի դեպքում: Ուրիշ ցուցանիշ ես չեմ տեսնում, միայն դա կարող է չափել, թե որքանով է այս ամենն արդյունավետ:

-Իսկ այսօրվա գործող համակարգի պայմաններում շանսեր կա՞ն՝ բացառելու այդ ոլորտի կոռուպցիան:

-Ոչ մի երկրում կոռուպցիան արմատախիլ չի արվել, խնդիրը դա այնպիսի աստիճանի իջեցնելն է, որ երկրի զարգացմանը չվնասի: Կոնկրետ քայլեր պետք է ձեռնարկվեն՝ կոնկրետ կոռուպցիոն դրսևորումները չեզոքացնելու և մեղավորներին պատժելու ուղղությամբ: Խնդիրը ոչ թե անձերի մեջ է, այլ համակարգի: Եթե փոխենք, կոռուպիցայի դեմ պայքարի խորհրդում մեկ ուրիշին դնենք կամ նախարար փոխենք, չեմ կարծում, որ լուրջ լուծում կլինի, եթե համակարգը չի փոխվում: Իհարկե, կա մեկ այլ տարբերակ, որ առանձին, ռազմավարական մեծ կարևորություն ունեցող ոլորտում, տվյալ դեպքում բանակի մասին է խոսքը, հնարավոր լինի ինչ-որ պատժիչ ու կոշտ քայլերով արդյունքի հասնել: Այնպես չէ, որ դա ի սկզբանե բացառվում է, բայց այստեղ խնդիրն այն է, որ եթե համակարգը չի փոխում, ապա չի բացառվում, որ ինչ-որ ժամանակ հետո, երբ կրքերը հանգստանան, նման երևույթները նորից կկրկնվեն:

Այսինքն՝ անշրջելիության խնդիր կա այստեղ, որ դա անշրջելի չի լինի: Բայց չի բացառվում, որ այս պայմաններում, այսպիսի ծանր օրերից ու այդքան զոհերից հետո միգուցե ինչ-որ բան փոխվի: Դա դժվար է գնահատել ու կանխատեսել: Ընդհանրապես կոռուպցիան մի այնպիսի երևույթ է, որ դրա դեմ պայքարի արդյունքները պետք է երևան: Այսինքն՝ մենք ոչ թե պետք է նայենք, թե քանի հոգի բռնվեց, քանի հոգու գույքն ու ունեցվածքը կբռնագրավվի, դրանով ես չեմ չափի արդյունքը, այլ ես կչափեմ այն ժամանակ, երբ կտեսնեմ, որ աղքատությունն է կրճատվում, աշխատատեղեր են բացվում, մարդիկ փող չեն տալիս աշխատանքի ընդունվելու համար, կարողանում են ըստ իրենց արժանիքների աշխատանք գտնել, ոչ թե խնամի-ծանոթ-բարեկամի միջոցով:

Հնարավոր է նույնիսկ առանց աղմկահարույց ձերբակալությունների գալ այնպիսի վիճակի, որ մարդիկ տեսնեն, որ շուրջը նորմալանում է վիճակը: Հիմա դա կարվի ռեպրեսիվ մեթոդներով, տարբեր գլուխներ թռցնելով, թե կարվի առանց մեծ աղմուկի և քայլ առ քայլ, կարևորն այն է, որ մարդիկ արդյունքը տեսնեն ու զգան իրենց մաշկի վրա: Կարող է մի 100 պաշտոնյա նստեցնեն բանտերը, բայց դրանից բան չփոխվի, դրանից հետո գան ուրիշներն ու նորից նունն անեն: Այսինքն՝ պետք է տեսնել արդյունք, որը ոչ թե բնորոշվում է ընդունված օրենքների կամ ձերբակալված անձանց թվով, այլ հանրային աջակցությունն է կարևոր: Մարդիկ արդյունքը տեսնելուց հետո ավելի կոգևորվեն ու ավելի կներգրավվեն կոռուպցիայի դեմ պայքարում:
Իհարկե, Աստված չանի, որ նորից կրկնվի պատերազմը, բայց ես մեծ մտավախություն ունեմ, որ այս հանգստությունը լռություն է փոթորկից առաջ: Եթե նորից կրկնվի, այն ժամանակ կերևա, թե որքանով այս երևույթները գոնե այս ոլորտում կառավարելի կդառնան: Չեմ հավատում, որ կոռուպցիան ամբողջությամբ կվերացվի:

-Իսկ նախորդ պատերազմն ի՞նչ փաստեց, համատարած խայտառակությո՞ւն:

-Այո, համատարած էր: Նախքան ապրիլյան պատերազմը ես ասել եմ, որ այս ամենը շատ լուրջ հետևանքներ կունանա: Ես նշել եմ պետականության կորստի մասին, ասել եմ, որ այսպիսի տարածշրջանում լինելով՝ լուրջ գին ենք վճարելու սրա համար: Եվ հանկարծ ստացվեց այնպես, որ դժբախտաբար ապրիլյան պատերազմ եղավ, բայց սա դեռ այն պատերազմը չէր, որը կարող էր լինել, շատ ավելի դաժան բան կարող էր տեղի ունենալ: Ու նոր հանկարծ մարդկանց աչքերը բացվեց, կարծես ոչինչ մինչև այս չէր եղել: Դանակը ոսկորին հասավ, նոր սկսեցին հասկանալ, որ մենք, մեղմ ասած, սխալ ճանապարհով ենք գնացել: Բայց, կներեք, դա հո նոր բան չէ՞: Նախկինում էլ բանակում ծառայածները պատմում էին, թե ինչ վիճակ է, որ սոված էին մնում, նորություն չէր սա: Ինձ համար նորությունն այն էր, որ սպառազինության հարցերով էլ է դա եղել: Բայց այդ նորությունը ինձ չզարմացրեց, որովհետև ձու գողացողը ձի էլ կգողանա: Եթե ուրիշ հարցերում լինում է գողություն, կաշառք ու թալան, բյուջեի մսխում, դա էլ կարող են անել: Իրենք իրենց համոզել են, որ պատերազմ չի լինի, ինչ ուզում են կանեն, սա էլ արդյունքն է: Այս պարագայում ես ոչ թե մտածում եմ, թե քանի գլուխ կթռնի և ում գլուխները, այլ որ հաջորդ նման փորձության ժամանակ մենք ավելի պատրաստ լինենք:

Էմմա Մանուկյան

© Medialab.am