«Մենք հիմա շատ մոտ ենք կանգնած Ադրբեջանին՝ մարդու իրավունքների խախտումների բազմաթիվ դեպքերով»․ Իրավապաշտպաններ

«Մենք հիմա շատ մոտ ենք կանգնած Ադրբեջանին՝ մարդու իրավունքների խախտումների բազմաթիվ դեպքերով»․ Իրավապաշտպաններ
«Մենք հիմա շատ մոտ ենք կանգնած Ադրբեջանին՝ մարդու իրավունքների խախտումների բազմաթիվ դեպքերով»․ Իրավապաշտպաններ
Հեղինակ MediaLab

Ժիրայր Սեֆիլյանի ձերբակալությունն իշխանության ամենաբարձր օղակների քաղաքական որոշման հետևանք է: «Մեդիալաբի» հետ զրույցում նման դիտարկում արեց իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը, ով նկատում է, որ այս ձերբակալությունը նախագահական նստավայրում կայացված որոշման հետևանք է:

«Քաղաքական հետապնդում է իրականացվում Ժիրայր Սեֆիլյանի նկատմամբ, ակնհայտ է նրա նկատմամբ իշխանությունների վերաբերմունքը՝ նրան քաղաքացիություն չտալը և այլն: Ապրիլյան պատերազմից հետո, երբ իշխանությունները տարածք հանձնեցին, և դրա բացահայտողը Ժիրայր Սեֆիլյանն էր, այդ նեգատիվ տրամադրությունները նրա նկատմամբ ավելի ու ավելի մեծացան: Սա ուժային մեթոդով ակնհայտ ճնշում է Սեֆիլյանի վրա»,- «Մեդիալաբին» ասում է Ժաննա Ալեքսանյանը:

Հիշեցնենք, որ Ժիրայր Սեֆիլյանը ձերբակալվել է հունիսի 20-ին՝ մի խումբ անձանց կողմից ապօրինի կերպով զենք և ռազմամթերք ձեռք բերելը, փոխադրելը և պահելը կազմակերպելու կասկածանքով: Ըստ Քննչական կոմիտեի հաղորդագրության՝ «Ժիրայր Սեֆիլյանը մի խումբ անձանց հետ ծրագրել էր զինված խմբավորումների միջոցով, զենքի գործադրմամբ, զավթել շենքեր, շինություններ, հաղորդակցության և կապի միջոցներ, այդ թվում՝ Երևանի հեռուստաաշտարակը, ինչի ընթացքում էլ վերջինս կազմակերպել է մի խումբ անձանց կողմից ապօրինի կերպով զենք և ռազմամթերք ձեռք բերելը, փոխադրելը և տարբեր վայրերում դրանք ապօրինի կերպով պահելը»:

Սեֆիլյանի տանն իրականացված հետախուզության ժամանակ այսօր հայտնաբերվել է ընդամենը երկու հեռախոս, հին նամակ ու թուղթ, որի վրա Հիմնադիր խորհրդարանի անդամների հեռախոսահամարներն են եղել:

Ժիրայր Սեֆիլյանն ազատությունից զրկվում է արդեն երրորդ անգամ: Նախորդ անգամ նա ձերբակալվել էր Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի միջոցառումներին ընդառաջ, քանի որ նախաձեռնել էր «Հարյուրամյակն առանց ռեժիմի» կարգախոսով գործընթացը: Այն ժամանակ ձերբակալության պաշտոնական հիմնավորումը հետևյալն էր. «Ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ մի խումբ անձինք, հաշվի առնելով Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առթիվ 2015 թ. ապրիլի 24-ին ՀՀ տարածքում նախատեսված համազգային հրապարակային միջոցառումների ընթացքում մարդկանց մեծ կուտակումներ առաջանալու իրական հնարավորությունը, կոչեր են հնչեցնում այդ օրը չկատարել իշխանության ներկայացուցիչների պահանջները. անհրաժեշտության դեպքում նրանց նկատմամբ կիրառել բռնություն, դիմել ուժային պայքարի»:

Ժաննա Ալեքսանյանը հիշեցնում է, որ Սեֆիլյանի առաջին ձերբակալության դեպքով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հաստատել էր նրա անմեղությունը՝ ապօրինի կալանքի տակ պահելը:

«Երկրորդ անգամ հանրությունը տեսավ, թե դա ինչ խայտառակ ձերբակալություն էր, ինչ ապացույցներով էին նրան ձերբակալել: Իսկ հիմա կարծում եմ, որ Ղարբաղյան հարցի համատեքստում են ձերբակալել: Նա շատ հարցերում վճռական ու անզիջում է»,- հավելում է իրավապաշտպանը:

Նրա խոսքով՝ միայն ձերբակալության վերաբերյալ Քննչական կոմիտեի տարածած հաղորդագրությունն անմեղության կանխավարկածի կոպիտ խախտում է:

«Երբ նրանք գրել են, որ հիմնավորված են ապացույցները, նրանք իրավունք չունեն դա անելու, անձին զրկում են պաշտպանվելու իրավունքից: Այս վերաբերմունքը, իրավապահների այս մոտեցումը, իրավապահներ, որոնք կատարում են իշխանության իջեցրած պատվերը, ուղղակի մոլուցքի է նման: Սա ակնհայտ ու բացահայտ տրամադրվածություն է Սեֆիլյանի նկատմամբ, սա քաղաքական որոշում է և հետապնդում՝ Ժիրայր Սեֆիլյանի ու նրա համախոհների ընդդիմադիր հայացքների համար»,- ասում է Ժաննա Ալեքսանյանը:

Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանն էլ նկատում է, որ պաշտոնական տեղեկատվության հիման վրա կարծիք կազմելը Հայաստանում բավականին վիճահարույց է, որովհետև վստահություն չկա իրավապահ մարմինների հանդեպ, և շատ հավանական է, որ սա իսկապես քաղաքական հետապնդում է:

«Երկրորդը, եթե անգամ ընդունենք, որ Ժիրայր Սեֆիլյանը զենքեր է կուտակել և այլն, եթե դա ճիշտ է, ապա հետևյալ հարցն է ծագում: Վերջին շրջանում նա ասում էր, որ այդ գրաված բարձունքները պետք է ետ բերել, մանավանդ հանրապետության նախագահի խոսքից հետո, երբ ասել էր՝ ով ուզում է, թող գնա հետ գրավի: Այստեղից շատ տրամաբանական է, որ գրավելու համար զենք էր պետք: Շատ հավանական է, որ զենքը լինի այս համատեքստում, ոչ թե ուղղված լինի Հայաստանում զինված հեղաշրջում կազմակերպելուն, որը ես բացառում եմ»,- «Մեդիալաբին» ասում է Ավետիք Իշխանյանը:

Նա նշում է, որ բացառում է զենքով հեղափոխություն անելու վարկածը, քանի որ լինելով արմատական ընդդիմադիր՝ Ժիրայր Սեֆիլյանը ներքաղաքական կյանքում միայն կողմ էր խաղաղ և ոչ թե բռնության մեթոդներին:

«Այս տեսակետից իմ նախնական կարծիքն այն է, որ մենք ունեցանք հերթական քաղաքական հետապնդվողն ու քաղաքական բանտարկյալը: Ուղղակի հարցն այստեղ այն է, որ եթե իսկապես զենքեր են կուտակվել, ինչին թերահավատորեն եմ ես վերաբերում, հատուկ ծառայությունները դրա մասին իմացել են և գուցե իրենց դրդմամբ է դա նաև եղել»,- նշում է նա:

Ըստ իրավապաշտպանի՝ իշխանությունները միայն կարող են աշխատել հարմարվող ընդդիմության հետ, իսկ Ժիրայր Սեֆիլյանը հարմարվող չէր: Իսկ չհարմարվողների հետ շատ դաժան են վարվում՝ ձերբակալելով:

«Սեֆիլյանին արդեն երրորդ անգամ են բանտարկում, բայց նա հետևողականորեն պայքարում է՝ ի տարբերություն մեր մյուս ուժերի»,- նկատում է նա:

Իշխանյանն ասում է, որ Հայաստանում ամեն ինչ կարելի է խոսել, սուր քննադատել, ընդհուպ մինչև հայհոյել իշխանությանը, բայց եթե հանկարծ իշխանությունը վտանգ տեսնի, որ հնարավոր է այդ ամենը վտանգի իր իշխանությանը, ապա նրանք ամեն մեթոդի դիմում են՝ չեզոքացնելու այդ վտանգը:

Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը նույնպես նկատում է, որ Ժիրայր Սեֆիլյանի ու նրա համախոհների ձերբակալությունն ընդամենն ավելացնում է քաղաքական բանտարկյալների թիվը Հայաստանում: Սա, ըստ նրա, միտում ունի հասնել այն թվերին, որոնք կան Ադրբեջանում:

«Մենք հիմա շատ մոտ ենք կանգնած Ադրբեջանին՝ իրենց քաղբանտարկյալների առկայությամբ, մարդու իրավունքների խախտումների բազմաթիվ դեպքերով: Մենք գիտենք, որ երբ իրավապահներին ազատություն է տրվում, ինչպես այս դեպքում, ինչպես են իրականացնում այդ գործողությունները: Իրավապահների այս գործողություններով Հայաստանն ուղղակի բացարձակապես կորցնում է իր հեղինակությունը, ուղղակի երկիրը գահավիժում է անդունդ»,- ասում է Ժաննա Ալեքսանյանը:

Էմմա Մանուկյան

MediaLab.am