«Ներկայումս մենք փլատակների տակ ենք, քաղաքն առաջնահերթ այդ փլատակներից դուրս բերելու խնդիր կա». Գայանե Աբրահամյան

«Ներկայումս մենք փլատակների տակ ենք, քաղաքն առաջնահերթ այդ փլատակներից դուրս բերելու խնդիր կա». Գայանե Աբրահամյան
«Ներկայումս մենք փլատակների տակ ենք, քաղաքն առաջնահերթ այդ փլատակներից դուրս բերելու խնդիր կա». Գայանե Աբրահամյան
Հեղինակ MediaLab

«Մեդիալաբի» հարցերին պատասխանում է Երևանի ավանագու «Իմ քայլը» դաշինքի խմբակցության անդամ Գայանե Աբրահամյանը:

Տիկի՛ն Աբրահամյան, Երևանի նոր իշխանությունները ի՞նչ ժառանգություն են ստացել նախորդներից, ի՞նչ բացահայտումներ են արվում այս փուլում:

– Երևանի ավագանին վերահսկման մանդատ ունի, ստացված ժառանգությանը դեռ չենք հասցրել ամբողջությամբ ծանոթանալ, որովհետև դա երկար գործընթաց է: Տարբեր հարցերով հարցումներ ենք ուղարկում ֆինանսական բաժին, հարցումների պատասխաններին ենք սպասում:

Օրինակ՝ ես հիմա պահանջելու եմ տեղեկատվություն մեկ տարվա գնումների վերաբերյալ: Պետական գնումների կայքում առկա տեղեկատվությունը թերի է, շատ ինֆորմացիա ուղղակի ներկայացված չէ, հնարավոր չէ լիարժեք պատկերացում կազմել, թե ի՛նչ է գնվել, ի՛նչ փաստաթղթեր կան: Քանի որ սա մի ոլորտ է, որը մինչև վերջ թափանցիկ չէ, մենք որոշակի կասկածներ ունենք:

Հիմա հրատապ լուծման անհրաժեշտություն ունեն մանկապարտեզների ու քաղաքաշինական խնդիրները, որոնց հարցերով քաղաքացիները մեզ են դիմում: Զբաղվածությունը մեծ է, անգամ հարցումներ ուղարկելու ժամանակ չի մնում:

Այսօր կարծես ճգնաժամային կառավարում է իրականացվում: Երևանի քաղաքապետն այս փուլում ամբողջովին լծված է «Սանիթեք» ընկերության հետ կապված խնդիրների վերհանմանը: Քանի որ դիմացը ձմեռ է, կարևոր է սանմաքրման հարցի լուծումը: Դա մի սարսափելի մեխանիզմ է եղել, իսկապես այնտեղ հիմա մեքենաներ չկան, մեքենաները սարքին վիճակում չեն: Տարիներ շարունակ այնքան վատ կառավարում է իրականացվել, որ հիմա քաղաքի նոր իշխանություններն փորձում են այլընտրանքային լուծումներ գտնել:

Հնարավո՞ր է աղբահանության նոր օպերատոր ներգրավվի:

– Բացի նոր օպերատոր ներգրավելուց, իսկ դա տևական գործընթաց է, քանի որ նոր մրցույթ պետք է հայտարարվի, այսօր գոնե պետք է արագ լուծում գտնել: Փորձում են նոր մեքենաներ ներգրավել գործընթացում, որպեսզի նախ՝ աղբահանությունը պատշաճ իրականացվի, երկրորդ՝ ձմռանը ձնամաքրման նորմալ աշխատանքներ կատարվեն: Քաղաքապետն այս ուղղությամբ օր ու գիշեր աշխատանք է տանում:

Խոսեցիք մանկապարտեզների խնդրի մասին, ի՞նչ է տեղի ունեցել այս ոլորտում:

– Ավագանին այս փուլում զբաղված է մանկապարտեզների խնդրով, փորձում ենք հասկանալ, թե քանի՛ խումբ հնարավոր կլինի հաջորդ տարվանից բացել: Իսկ դրա համար պետք է տարածք լինի, պետք է նախարարությունից լիցենզիա ստանան, որպեսզի հաջորդ տարվա բյուջեում այդ խնդիրը փորձենք ներառել:

Տարիներ շարունակ, սկսած 1990-ական թվականներից, Երևանում մանկապարտեզների շենքերը վաճառվել են, կան շենքեր, որոնք ուղղակի տրված են անհատույց օգտագործման, վարձակալության և այլն: Եվ դրա հետևանքով մանկապարտեզների թիվը նվազել է: 1990-ական թվականներին, քանի որ մանկապարտեզների պահանջարկը քիչ էր, որովհետև ծնելիության մակարդակը ցածր էր, արտագաղթը՝ մեծ, մտածել են, որ պահանջարկ չկա, շենքերը վաճառել են:

Երևան քաղաքում մանկապարտեզների մոտ 80 շենք է վաճառվել: Այսպես, եթե ԽՍՀՄ տարիներին մայրաքաղաքում գործել է մոտ 260 մանկապարտեզ, ապա այսօր դրանց թիվը 160 է: Մնացածը վաճառվել է կամ տրվել անհատույց օգտագործման:

Այս հարցով պատրաստվում ենք հարցումներ ուղարկել, որպեսզի հասկանանք, թե այսօր ո՛ր շենքերն են հնարավոր վերադարձնել և ո՛ր պայմանագրերով: Այդ պայմանագրերը երկարաժամկետ են՝ մեկը՝ 90, մյուսը՝ 50 տարով և այլն: Փորձում ենք իրավական ուղիներով հասկանալ և տեսնել, թե ինչպես է հնարավոր այս շենքերը վերադարձնել և ծառայեցնել համայնքի կարիքներին:

Ունե՞ք արդեն նախնական գնահատական, թե ի՛նչ կառավարում է նախկինում իրականացվել Երևանում:

– Քաղաքի նկատմամբ այդ քաղաքականությունն սկսեցին վարել այն ժամանակից, երբ քաղաքապետարանը դոտացիա էր ուզում, Ռոբերտ Քոչարյանը հայտարարեց՝ «փողի վրա նստած՝ փող եք ուզում»: Դրանից հետո քաղաքը իշխանությունների կողմից դիտարկվեց որպես փողի քսակ, որից անընդհատ կարելի էր վերցնել՝ առանց ընդհանուր ռազմավարության:

Նույն քաղաքաշինական ծրագրերը Երևանում իրականացվել են այդ տրամաբանությամբ ու փիլիսոփայությամբ: Զարգացման ծրագրեր չեն իրագործվել, թղթի վրա ամեն ինչ կա՝ զարգացման ծրագրեր և այլն, բայց դրանք ստորադասվել են փող աշխատելու սկզբունքին: Քաղաքի կառավարման սկզբունքը եղել է քաղաքից գումար պոկելը:

Հնարավո՞ր է առաջիկայում գործեր ուղարկվեն քննչական մարմիններ, կոռուպցիոն բնույթի աղմկոտ բացահայտումներ լինեն:

– Հնարավոր է, բայց ներկայումս մենք փլատակների տակ ենք, քաղաքն առաջնահերթ այդ փլատակներից դուրս բերելու խնդիր կա: Չենք կարող աղբահանության խնդրի լուծման փոխարեն փորձել պարզել, թե «Երևան» հիմնադրամում ի՛նչ են արել:

Այսինքն՝ հրատապ հարցեր կան, որոնք առաջնահերթ լուծում են պահանջում: Որոշ ոլորտներում բացահայտումներ անելը, քրեական գործեր հարուցելը առաջնահերթ չէ, որքան ձմռան նախաշեմին հրատապ խնդիրների լուծումը: Զուգահեռ նաև ստուգումներ են արվում, որոշ ոլորտներում բացահայտումները զուգահեռ կարվեն աուդիտների միջոցով, բայց մեզ համար կարևորը այս պահին քաղաքի կաթվածահար եղած աղբահանության կամ մանկապարտեզների խնդիրը լուծել է:

Օրինակ՝ մանկապարտեզ կա, որի տանիքն ուղղակի վերանորոգված չէ, ջուրը կաթում է երեխաների մահճակալների վրա: Իրականում լավագույն տարբերակն այն է, որ զուգահեռ պետք է և՛ հրատապ խնդիրները լուծել, և՛ հնարավոր չարաշահումների հարցը բարձրացնել:

Բայց քանի որ հրատապ խնդիրները շատ են, կարծում եմ, այսօր այդ ճգնաժամային կառավարումը, որն իրականում շատ վատ է, պետք է իրականացնել: Դրանից հետո հեռանկարային ու բարեփոխումներին միտված ծրագրերի պետք է անցնել, որոնց միջոցով նաև պետք է բացահայտել, թե ի՛նչ սխալներ են արվել, ինչո՛ւ են արվել, որո՛նք են եղել կոռուպցիոն մեխանիզմները:

Ռոզա Հովհաննիսյան

MediaLab.am