«Եթե մարդիկ ամեն մի դժվարությունից թուլամորթի նման փախնում են, իշխանություններն իրենց գործն են անում». Արշակ Զաքարյան

«Եթե մարդիկ ամեն մի դժվարությունից թուլամորթի նման փախնում են, իշխանություններն իրենց գործն են անում». Արշակ Զաքարյան
«Եթե մարդիկ ամեն մի դժվարությունից թուլամորթի նման փախնում են, իշխանություններն իրենց գործն են անում». Արշակ Զաքարյան
Հեղինակ MediaLab

 «Մեդիալաբի» զրուցակիցն է ռեժիսոր Արշակ Զաքարյանը:

-Պարոն Զաքարյան, լրացավ Հայաստանի անկախության հռչակագրի 24 տարին, ո՞րն է մեր անկախության ամենամեծ ձեռքբերումը:

-Անկախությունն ինքնին արդեն ամենամեծ ձեռքբերումն է: Անկախության օրոք մաքրվեց ազգը, ամբողջ կեղտը լքեց երկիրը, իհարկե, սկսած թուքերից: Դա է ինձ համար անկախության ամենամեծ ձեռքբերումը: Եվ, իհարկե, Սովետական լծից ազատումն էր մեր ձեռքբերումը:

-Վերջին մեկ տարում ՝ 2013-ի սեպտեմբերի 3-ից սկսած, շատ է խոսվում այն մասին, որ իշխանությունները երկրի անկախությունը զիջում են Ռուսաստանին:

-Ամեն ինչ մեր ձեռքում է,կզիջենք, թե չենք զիջի: Ոչ նախագահների ստորագրությամբ է անկախությունը զիջվում, ոչ էլ վարչապետերի, դա ժողովրդի ձեռքում է: Եթե մենք այսօր հանձնվում ենք, լքում ենք երկիրը, մենք արդեն զիջում ենք մեր անկախությունը: Եթե այսօր մենք գնում ենք ու ապրում ենք «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» սկզբունքով, դա արդեն անկախության կորուստ է հենց այդ մարդկանց համար: Երկիրը դատարկելով ենք հանձնում անկախությունը, ոչ թե այս կամ այն նախագահի ստորագրությամբ: Եթե ժողովուրդը չկամենա, այդ անկախությունը ոչ մի նախագահ ու վարչապետ չի կարող մեզանից խլել:

-Իսկ այսօր արժանապատիվ կյանքո՞վ է ապրում անկախ Հայաստանի քաղաքացին:

-Ոչ, այսօր արժանապատիվ չի ապրում անկախ Հայաստանի քաղաքացին, բայց դա չի նշանակում, որ մենք պետք է դադարենք պայքարը, հանձնվենք ու լքենք մեր երկիրը: Մի ձևով կարելի է փրկել մեր անկախությունը, դա հայրենադարձությունն է, ամբողջ հայության վերադարձը Հայաստան: Երբ պնդում են, որ մեզ այսօր պետք է հզոր Սփյուռք, դա ուրիշ ազգերի հորինած միֆերն են, դա նրանց քաղաքականությունն է, ովքեր ուզում են դատարկել Հայաստանը, Հայաստանը տեսնել առանց հայերի: Մենք տվյալ պահին դժվարություններով և ամեն ինչով հանդերձ ունենք անկախ Հայաստան, և այդ անկախ Հայաստանի գոյատևման միակ գրավականն այն է, որ այստեղ ապրեն հայեր: Եթե հայերն այսօր այս ծանր վիճակում չվերադառնան հայրենիք, ապա սա քեֆի սեղան չէ, որ մենք գցենք ու պատրաստենք, ամեն ինչը տեղը տեղին դրած լինի, նոր իրենք գան Հայաստան վայելելու: Այդպես հայրենիք չեն սիրում, հայրենիքը հեռվից չեն սիրում, հայրենիքը սիրում են հայրենիքում:

-Այսինքն՝ կոչ եք անում բոլոր հայերին, հաշվի չառնելով դժվարությունները, գան Հայաստան: Դա իրատեսակա՞ն է, չէ որ դրսում էլ շատ հայեր դժգոհ են իշխանությունների վարած քաղաքականությունից:

-Իշխանությունների համար շատ հեշտ է նման քաղաքականություն վարել, երբ չկան պայքարողներ: Իսկ եթե գան 5-6 մլն հայեր լցվեն այստեղ ու բոլորը պայքարեն արդարության համար, ապա ոչ մի իշխանություն դրան չի դիմանա: Այդ դեպքում իշխանություններն ստիպված կլինեն այնել այն, ինչ ժողովուրդն է պահանջում: Բայց եթե իշխանությունները տեսնում են, որ թուլամորթի նման ամեն մի դժվարության պատճառով մարդիկ փախնում են, իրենք էլ իրենց գործն են անում:  Ո՞վ պետք է դրա դեմն առնի: Այսօր ինձ հետ շատ են վիճում համացանցում, ասում են՝ հայերին ո՞ւր եք հրավիրում, գան այստեղ ի՞նչ անեն: Այսօր պառակտող նյութեր են տարածվում՝ սիրահայերին ծեծեցին: Ինչո՞ւ չեն գրում՝ երևանցուն ծեծեցին, չարբախցուն ծեծեցին: Եթե մեկ սիրիահայի ծեծում են, դա չի նշանակում, որ սիրահայերի դեմ արշավ կա այստեղ: Նման տեղեկություններն են ամեն ինչ փչացնում, մարդիկ վախենում են նման նյութերից, նման պառակտող հոդվածներից: Ես կարծում եմ, որ բոլոր հայերի հանգրվանը Հայաստանն է: Այսօր Իրաքում են մորթվում, Հալեպում են հայերը մորթվում, վաղը մյուս օրն անպայման կմորթվեն Լիբանանում, Քուվեյթում, Եգիպտոսում: Ավելի լավ է գան այստեղ ու մի քիչ դժվարությամբ ապրեն, քան իրենց զավակներին զոհեն այդ իսլամին:

-Դուք կոչ եք անում վերադառնալ Հայաստան, այնինչ այս փուլում Ռուսաստանը հայ միգրանտների համար հեշտացնում է ՌԴ տարածքում ապրելու և աշխատելու պայմանները: Հայաստանում շատերը ոգևորված են ՌԴ իշխանությունների այդ քաղաքականությունից և պատրաստվում են արտագաղթել:

-Իհարկե, Ռուսաստաին ձեռնտու է, որ հայերի նման խելոքները գնան այնտեղ աշխատելու: Թող չգնան հայերը, ո՞վ է իրենց ստիպում: Ինձ համար էլ այնտեղ հեշտ աշխատանք կա, ինչո՞ւ ես չեմ գնում: Շատ բարձր աշխատավարձով ինձ արդեն հինգ տարի է՝ առաջարկում են գնալ, աշխատել ու ապրել Ռուսաստանում: Ես չեմ գնում, իմ գիտակցությունն ինձ թույլ չի տալիս դա անել: Ես երբեք չեմ ասում՝ երբեք, բայց մինչև վերջին հնարավորությունը պայքարելու եմ, որ ես լավ ապրեմ իմ երկրում, ոչ թե լավ ապրեմ ուրիշի համար, քոձություն անեմ ուրիշի համար: Ես օրերս սահման էի գնացել, սահմանը պահող տղաների հետ էի խոսում, ովքեր պայմանագրային զինծառայողներ են: Այդ տղաներից մեկը շատ լավ բացատրեց, ասաց՝ ավելի լավ է ես 120 հազար դրամով գամ այս լեռներում իմ հայրենիքի սահմանը պահեմ, քան թե գնամ 300 հազար դրամի դիմաց ռուսի մոտ քոձություն անեմ ու նրա ոտքի տակ ասֆալտ գցեմ: Շատ լավ ու հասկանալի բացատրություն է սա:

-Իսկ ի՞նչ պետք է անել, որ դա գիտակցեն մեր ժողովրդի մեծամասնությունը, արտագաղթի ճանապարհը բռնողները:

-Ես անում եմ, իմ հնարավորության սահմաններում դա անում եմ: Գնացել եմ, երեք օր սարերում այդ տղաներին նկարել եմ: Շուտով ֆիլմ կցուցադրեմ, թե ինչ են այդ մարդիկ մտածում հայրենիքի մասին: Ես այդ ֆիլմում կցուցադրեմ, թե ինչպես եմ ամաչում, երբ մի փոքր անհարմարությունից դժգոհում եմ, այնինչ այնտեղ մարդը քարի վրա մեկ ամիս քնում է ու սահման է պահում՝ առանց լույսի, գազի ու նույնիսկ առանց լվացվելու: Որ դա տեսնում ես, մեր այսօրվա անհարմարություները ծիծաղելի են թվում: Այն մարդը գիտակցաբար է գնում ու դա անում, ոչ թե նրան ստիպել են: Այ նա է հայը, նրանք որ կան, մենք մեր անկախությունը չենք կորցնի: Երբ որ նրանք էլ կգնան, ուզում է ստրագրեն վարչապետն ու նախագահը, ուզում է չստորագրեն, մենք մեր անկախությունն ինքնըստինքյան կկորցնենք:

-Պարոն Զարյան, աշունը մոտենում է, շատերը «թեժ» աշուն են կանխատեսում: Ձեր կարծիքով՝ ժողովուրդը ոտքի կկանգնի՞ աշնանը:

-Այդ «թեժ» աշունների, ձմեռների ու ամառների մասին ես առաջին անգամ չեմ լսում: Արդեն քանի տարի է՝ ամեն մեկը մի «թեժ» աշուն, մի «թեժ» ձմեռ խոստանում է: Ես նման բաների չեմ հավատում, ավելի լավ է, որ ժողովուրդը ոչ թե ոտքի ելնի, ճիշտ է պայքարելը լավ բան է, բայց ավելի լավ է գիտակցի իր ով լինելը և ապրի այդ արժեքներով: Այդ ժամանակ նա թույլ չի տա, որ իրեն խաբեն: Ներքևից է այդ ամենը գալիս, եթե ես գնում եմ լոլիկ գնելու, այդ լոլիկ վաճառողն ինձ խաբում է, ի՞նչ կապ ունեն այստեղ նախագահը, վարչապետը կամ որևէ ընդդիմադիր գործիչ: Մեկս մյուսին չպետք է խաբենք ու գցենք: Դրսում ապրող հայերը շատ օրինապաշտ են, ես շատ կուզեի, որ նրանք գային Հայաստան, որովհետև նա չի համաձայնի քեզ կաշառք տալ: Պետք է կաշառք տվող լինի, որ վերցնողը լինի:

-Վերջին օրերին դարձյալ հանրության ուշադրության կենտրոնում են բյուջետային ծախսերը, մարդիկ քննադատում են, որ բյուջեից հսկայական միջոցներ են հատկացվում ԱԺ նախագահի ու վարչապետի համար թանկարժեք ծառայողական մեքենաներ գնելուն: Դուք այս դժվարությունների պայմաններում այդ շռայլ ծախսերն ինչպե՞ս կբնութագրեք:

-Բացասական եմ գնահատում, թող վարաչապետն էլ, մնացածն էլ հայրենական արտադության մեքենա քշեին՝ «Երազ»: Դրանց վրա ես այդքան ուշադրություն չեմ դարձնում, դա նրանց չտեսության և ագահության դրսևորումն է: Ես արդեն սկսել եմ քիչ-քիչ ուշադրություն չդարձնել նրանց վրա: Եթե այդ բյուջեն մնա տեղում, մեկ է, նրանք այնքան ագահ ու չտես են, որ մեզ վրա չեն ծախսելու: Այդ ամենն այսպես, թե այնպես գողանալու են:

-Այնինչ այդ գումարներով, օրինակ, կարելի էր սահմանամերձ բնակավայրերի ժողովրդի անվտանգությունն ապահովել:

-Շատ բաներ կարելի էր ապահովել, մենք շատ բացեր ունենք: Իմ կոչն այն է, որ մենք ոչ միայն խոսենք, այլ միասին այդ բացերը վերացնենք: Հիմա բոլորը միայն սիրում են խոսել: Ես իմ գործով ուզում եմ ինչ-որ բան շտկել: Կստացվի, փառք Աստծո, չի ստացվի, էլի կփորձեմ:

Մարի Ներսեսյան

© Medialab.am