«Այլևս վտանգավոր փուլ ենք թևակոխել». Իրավապաշտպանները չեն բացառում քաղաքացիական հասարակության հանդեպ ճնշումների ավելացումը

«Այլևս վտանգավոր փուլ ենք թևակոխել». Իրավապաշտպանները չեն բացառում քաղաքացիական հասարակության հանդեպ ճնշումների ավելացումը
«Այլևս վտանգավոր փուլ ենք թևակոխել». Իրավապաշտպանները չեն բացառում քաղաքացիական հասարակության հանդեպ ճնշումների ավելացումը
Հեղինակ MediaLab

Հայաստանում քաղաքական ու քաղաքացիական իրավունքների սահմանափակման վատթարացում է սպասվում առաջիկայում, որովհետև այդ մասին արդեն որոշում կա: Այս կարծիքին է «Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայակական ինստիտուտի» տնօրեն Ստյոպա Սաֆարյանը՝ հաշվի առնելով վերջին օրերին իրավապահների իրականացրած գործողությունները:

«Թերևս սա մի բան է, որի ահազանգը մենք հնչեցրեցինք նախորդ տարեվերջին մեր հրապարակած զեկույցում և մեր քննարկումների ընթացքում: Ակնհայտ է, որ իշխանությունները հետևողականորեն չեն հասկանում, որ նման գործելաոճով իրենք բավական հեռանալու են Արևմուտքից, և իրենց Ռուսաստանը տանում է այն նույն ճանապարհով, որով տարավ Ալիևին ու նրա ռեժիմին՝ խնդիրը բերելով ու կանգնեցնելով իշխանությունը պահպանելու հրամայականի առաջ: Հանուն դրա Ալիևը բանտերը լցրեց իր քաղաքական ընդդիմախոսներին, լրագրողներին»,- «Մեդիալաբին» ասում է Ստյոպա Սաֆարյանը:

Հիշեցնենք, որ հուլիսի 17-ին «Սասնա ծռեր» խմբի կողմից ՊՊԾ գունդը գրավելուն հաջորդող օրերին ոստիկանությունը աննախադեպ բռնություններ կիրառեց բողոքի ակցիայի դուրս եկած քաղաքացիների, լրագրողների ու քաղաքական գործիչների հանդեպ:

Բռնությունների գագաթնակետը դարձավ հուլիսի 29-ի գիշերը, երբ Սարի թաղում ոստիկանությունը հատուկ միջոցներ կիրառեց ցուցարարների, տեղի բնակչության ու լրագրողների դեմ, ոստիկանության ու քաղաքացիական հագուստով անձանց կողմից դաժան ծեծի ենթարկվեցին ինչպես ցուցարարները, այնպես էլ լրագրողները:

Այս պահի դրությամբ, արդեն կալանավորվել են բողոքի ակցիաները ղեկավարող քաղաքական մի շարք գործիչներ՝ Անդրիաս Ղուկասյանը, Արմեն Մարտիրոսյանը, Դավիթ Սանասարյանը, Ալեք Ենիգոմշյանը, Հովսեփ Խուրշուդյանը և այլ գործիչներ: Ոստիկանները բռնություն  են գործադրել նաև նրանց նկատմամբ:

Ստյոպա Սաֆարյանը կարծում է, որ սա ուղղակի ռուսական ծրագիր է՝ վատթարացնել երկրում ժողովրդավարության վիճակը: Եվ պատահական չէ, որ «Սանա ծռեր» խմբի կողմից ՊՊԾ գունդը գրավելու հենց առաջին օրերին Ռուսաստանը հորդորում էր շատ արագ ու կտրուկ քայլեր ձեռնարկել՝ խմբին լիկվիդացնելու համար:

«Հետևաբար, կա պլան՝ Հայաստանի իշխանություններին դրդելու դեպի խորը ավտորիտարիզմի: Գիտակցում է արդյոք սա Սերժ Սարգսյանը, թե՞ ոչ, չեմ կարող ասել: Համենայնդեպս, իր հորդորը լրագրողներին՝ մոռանալ իրենց հետ կատարվածը, նշանակում է, որ ինքը համաձայն է այդ ուղիով գնալ և փորձում է, այսպես ասած, հրապարակավ անուղղակի խոստում տալ, որ դա այլևս չի կրկնվի: Իր համար դժվար չէր մոռանալու հորդորի հետ միասին ասել դա, բայց նա դա չասեց»,- նշում է Սաֆարյանը:

Նրա խոսքով՝ եթե Սերժ Սարգսյանը լրագրողներին մոռանալու կոչ անելով՝ ընտրում է այդ ոչ իրավական ձևակերպումը, առնվազն պարտավոր է ասել՝ խոստանում ենք այլևս չանել:

Սրան զուգահեռ քաղաքական դեմքերի ու քաղաքացիների նկատմամբ դատարանների կայացրած որոշումները, Սաֆարյանի խոսքով, ցույց են տալիս, որ այլևս վտանգավոր փուլ ենք թևակոխել:

Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը նույնպես արձանագրում է՝ այս կարգի բացահայտ բռնություններն ու ապօրինություններն իրոք աննախադեպ էին:

«Ոստիկանությունը բացարձակապես բանդային հատուկ գործողություններով էր զբաղված և պետական կառույցի որևէ կարգավիճակ չուներ, ամբողջովին դուրս էր դրանից: Ես սա գնահատում եմ որպես ամբողջական դեգրադացիա, անգամ ոստիկանության աշխատակիցները չեն կարող հոգեբանորեն վերականգնվել այս ամենից հետո»,- «Մեդիալաբին» ասում է Ժաննա Ալեքսանյանը:

Նա նկատում է, որ որքան իշխանությունը մերժելի է հանրության կողմից, այնքան բռնությունները սաստկանում ու օրենքից դուրս են մնում: Իրավապաշտպանն ասում է, որ ոչ մի հույս չունի, թե ապագայում իրավիճակը կշտկվի: Դա են փաստում նաև այս օրերի կալանավորման, անմեղ մարդկանց ձերբակալության դեպքերը:

Իշխանությունն այս պայմաններում, ըստ իրավապաշտպանի, որևէ հետևություն չի էլ ուզում անել:

«Սասնա ծռերի գործոնը բացահայտ ընդգծեց ամբողջ իրողությունը: Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչքան ծայրահեղ պետք է լինեն հանրության մոտեցումները, որ մարդիկ զինված պայքարի դուրս եկան: Ես դա համարում եմ բողոքի ակցիա, վստահ եմ, որ նրանք ոչ մի մտադրություն չեն ունեցել մարդ սպանելու: Նրանց այդ պահվածքն այնպիսի համակրանք առաջացրեց հանրության շրջանում, որ հազարավոր մարդիկ դուրս եկան պաշտպանելու նրանց»,- հավելեց նա:

Ըստ Ժաննա Ալեքսանյանի՝ ՊՊԾ գնդի շուրջ ստեղծված իրավիճակը նաև ցույց տվեց, որ Հայաստանում իշխանություն գոյություն չունի, այդ օրերին անիշխանություն էր, և այն հոգեբանական վճակը, որով օգոստոսի մեկին արտահայտվեց Սերժ Սարգսյանը, ուղղակի ոչ մի քննադատության չի ենթարկվում:

Անդրադառնալով Սերժ Սարգսյանի՝ լրագրողներին ուղղված կոչը՝ մոռանալ բռնություններն ու ծեծը, Ժաննա Ալեքսանյանն ասում է.

«Նրա խոսքում պատասխանատվության ենթարկելու կոչ չհնչեց: Դա ձևական խոսակցություն էր, դրսի համար էր այդ խոսքն ասում՝ իր ներողությունը որպես իրավական կատեգորիա ներկայացնելով: Իսկ ո՞վ է ընդունում նրա ներողությունը»:

Ըստ իրավապաշտպանի՝ «Սասնա ծռերը» ներքին ուժ տվեցին հանրությանը, և հասարակության մեջ ընդվզումներն ավելի կմեծանան: Դրան զուգահեռ նաև իրավապահների կողմից բռնությունները կավելանան: Իշխանությունը մեկուսացել է, նրանց կապն ամբողջովին խզված է հանրության մեջ, իշխանություններն ինքնապաշտպանական վիճակի մեջ են:

«Շատ հնարավոր եմ համարում մոտ ապագայում քաղաքացիական հասարակության առավել ինքնակազմակերպումը, ընդվզումն իշխանության դեմ: Իսկ 2008 թվականից հետո իշխանությունն այլ մեթոդ չունի հանրության հետ երկխոսության, այդ կապը խզված է: Միակ բանն այդ բռնի մեթոդներն են: Ես Սարի թաղում եմ եղել ու տեսել, թե ինչպես էին մարդիկ ահաբեկված: Իրականում ահաբեկչություն իրականացրել է իշխանությունը»,- «Մեդիալաբին» ասում է նա:

Էմմա Մանուկյան

MediaLab.am